Bên thềm hội thảo “Quản lý chất lượng điện năng trong các ngành sản xuất”, phóng viên Tạp chí Vietnam Business Fourm đã có cuộc trao đổi với ông Đồng Đức Khởi, Phó Tổng giám đốc Tập Đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) xoay quanh một số vấn đề nhức nhối của ngành điện Việt Nam hiện nay.
Trong thời gian gần đây, vấn đề mất điện đã không còn tràn lan trên các mặt báo, và tình trạng mất điện đã được khống chế, xin ông cho biết, trong những năm tới việc thiếu điện có còn xảy ra không?
Cứ thấy thiếu điện là người tiêu dùng lại cứ đổ lỗi cho EVN, trong khi EVN chỉ đảm nhận hơn 50% sản lượng điện của cả nước, còn lại là của những doanh nghiệp khác ngoài EVN. 6 tháng đầu năm nay EVN lỗ gần 6000 tỷ đồng. Mặc dù bị lỗ nhưng EVN vẫn phải bán giá theo giá điện nhà nước quy định, không thể bán cao được mặc dù chúng tôi vẫn phải mua dầu với giá cao. Với các dự án quan trọng chúng tôi vẫn phải cung cấp với giá rẻ, nếu như doanh nghiệp đầu tư kinh doanh thì họ không bao giờ làm như vậy. Một quy luật trong kinh doanh phải có lãi họ mới kinh doanh. EVN hiện là doanh nghiệp không hẳn là công ích cũng không hẳn là kinh doanh.
Chúng tôi mong muốn thị trường điện lực càng có sớm càng tốt, và phải là bán lẻ cạnh tranh thì mới mong khắc phục được vấn đề bất cập hiện nay. Còn nếu theo đúng lộ trình đến năm 2020 mới có thị trường bán lẻ cạnh tranh thì từ giờ đến thời điểm đó vẫn còn thiếu điện thậm chí còn thiếu trầm trọng hơn. Từ đầu năm đến nay chỉ thiếu khoảng 700 triệu KWh nhưng cả nước đã điêu đứng.
EVN vừa đề nghị chính phủ bỏ cách tính giá điện bậc thang, điều này đồng nghĩa với việc người nghèo không được ưu đãi, EVN có tính đến điều này không thưa ông?
Tôi không cho là như thế, vì số lượng người nghèo dùng điện rất ít, vì kinh tế khó khăn nên họ luôn rất tiết kiệm điện, trong khi đó chủ yếu là người giàu dùng điện là chính. Ở các thành phố lớn có những gia đình dùng một tháng điện hết 30 triệu, với những gia đình này họ không quan tâm đến sự hỗ trợ vài chục số đầu, mà họ quan tâm đến chất lượng điện năng. Nhưng với tình trạng này thì chất lượng không thể cải thiện. Đã làm ảnh hưởng đến cả hai đối tượng giàu và nghèo. Tôi cho là cứ thu giá điện theo giá thị trường, tạo được nguồn vốn phát triển đem lại sản phẩm điện cao cấp, đáp ứng cho người tiêu dùng có nhu cầu cao. Sau đó Nhà nước nên dành một quỹ trích ra từ số tiền điện thu được để hỗ trợ người nghèo bao nhiêu, các đối tượng chính sách bao nhiêu. Như vậy, các đối tượng nghèo vẫn được hưởng phúc lợi từ nhà nước.
Thực tế bây giờ giá điện của chúng ta vẫn rẻ hơn nhiều nước trong khu vực. Hiện chúng ta đang mua than trong nước với giá 33 USD/tấn, sắp tới còn phải nhập khẩu với giá trên 100 USD thì chắc chắn sẽ còn lỗ nặng hơn. Với các nhà đầu tư, họ phải bỏ ra số tiền lớn để đầu tư vào điện, mà giá cả thấp không sinh lời thì chắc chắn không bao giờ họ đầu tư vào ngành này.
Theo ông điều gì sẽ thu hút các nhà đầu tư tham gia vào lĩnh vực điện?
Để thu hút được các nhà đầu tư thì có lẽ phải chờ đến khi thị trường bán lẻ được thực hiện ở nước ta. Nếu như có công suất điện dư 20% khả năng cung nhiều hơn cầu, lúc đấy người tiêu dùng mua điện còn nhà cung cấp điện sẽ phải cạnh tranh để đem lại sản phẩm tốt. Ngược lại người tiêu dùng phải trả một số tiền đúng với giá thị trường mà không được hỗ trợ. Lúc đó nhà đầu tư có lợi nhuận thì ắt hẳn sẽ có nhà đầu tư muốn đầu tư vào ngành này.
Trong phát biểu gần đây, ông có “than” hiện nay quy hoạch của các địa phương đã không nghĩ đến quy hoạch ngành điện, ông có thể cho biết rõ hơn về vấn đề này?
Khi quy hoạch một khu dân cư các nhà đạo đã bao giờ nghĩ đến việc khu dân cư đó sẽ tiêu dùng hết bao nhiêu điện không? Và khi mọi chuyện không được tính toán kỹ thì sẽ rất khó cho ngành điện có thể đáp ứng được đầy đủ nhu cầu. Nên việc quy hoạch ở các tỉnh thành phố luôn bỏ qua việc quy hoạch điện, điều này đã gây không ít khó khăn cho chúng tôi.
Hiện nay, các địa phương khi quy hoạch khu công nghiệp chỉ nghĩ đến chia ô, làm đường, giải phóng mặt bằng mà không hề quan tâm đến ngành điện chúng tôi. EVN là nhà đầu tư điện thật sự nhưng không ai xem EVN là nhà đầu tư. Nếu có một nhà đầu tư muốn làm khu công nghiệp thì tỉnh rất hồ hởi tạo mọi điều kiện bàn giao mặt bằng cho nhà đầu, còn ngành điện chúng tôi phải tự dò để tìm đường mắc dây điện, đưa điện vào khu công nghiệp.
Mới đây khi tôi về Đồng Nai, các nhà báo hỏi tôi, bao giờ cho Đồng Nai đủ điện. Nhưng hiện đường dây điện của chúng tôi cũng nằm chờ mãi mà chưa được tỉnh thông qua, thử hỏi như vậy thì bao giờ Đồng Nai đủ điện? Nếu quy hoạch kinh tế xã hội mà cứ bỏ qua ngành điện thì chúng tôi mãi không hoàn thành được nhiệm vụ, chúng tôi mãi bị ghét bỏ.
Hà Linh
English
