Đừng bán những gì ta sản xuất - Hãy sản xuất những gì bán được

Từ ngày 7 – 9/10/2010, JETRO sẽ phối hợp với Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC) tổ chức triển lãm về ngành công nghiệp phụ trợ lần thứ 4. Điều đặc biệt là năm nay triển lãm này sẽ đượng tổ chức cùng triển lãm Metalex Vietnam 2010. Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Yoshida Sakae - Giám đốc JETRO tại TP HCM.

PV: Nhật Bản là quốc gia có ngành công nghiệp phụ trợ đã phát triển từ rất lâu. Xin ông chia sẻ những kinh nghiệm mà Nhật Bản có được ngành CNPT mạnh như hôm nay?

Ông Yoshida Sakae: Trên thế giới hiện nay chỉ có Mỹ, Đức và Nhật là có ngành CNPT phát triển và có thể hỗ trợ cho chính nền công nghiệp của mình. Sở dĩ Nhật có CNPT mạnh như hôm nay là đã trải qua quá trình hơn 100 năm. Nhật Bản phát triển CNPT theo chiến lược 100% thay thế nhập khẩu, không dùng đầu tư nước ngoài, mà chỉ mua công nghệ nước ngoài. Ban đầu những công ty nhỏ sản xuất một sản phẩm nhập khẩu (ví dụ ô tô), từ sản xuất phụ tùng đến lắp ráp hầu như chúng tôi làm tất cả trong một (hoặc một nhóm) công ty. Trong quá trình công ty (nhóm công ty) phát triển, qui mô lớn dần lên, công việc sản xuất các bộ phận với qui trình công nghệ riêng tách ra thành những công ty con (độc lập), hệ thống công ty con này hình thành nên một bộ phận chính của CNPT. Một bộ phận thứ hai là các làng nghề gia công cơ khí truyền thống. Chúng tôi có kỹ thuật gia công cơ khí và sử dụng những kỹ thuật cắt gọt gia công kim loại kỹ năng cao. Quá trình hình thành CNPT của Nhật hoàn toàn do hệ thống doanh nghiệp tư nhân phát triển, chứ không do Chính phủ có chính sách đặc biệt gì riêng.

PV: Theo ông, đâu là những điều kiện cần và đủ để CNPT Việt Nam phát triển mạnh và bền vững?

Ông Yoshida Sakae: Việt Nam mới ở giai đoạn đầu của sự hình thành ngành CNPT, muốn nuôi dưỡng và phát triển ngành CNPT ko hề đơn giản. Đầu tiên, Chính phủ Việt Nam cần có sự đầu tư, nỗ lực toàn diện vào CNPT thì ngành này mới phát triển nhanh được. Không thể đầu tư trong một sớm , một chiều hoặc 5 – 10 năm để phát triển CNPT. Muốn làm được phải có nguồn nhân lực, muốn có nhân lực thì hệ thống đào tạo phải gắn liền với chiên lược phát triển.

Ưu điểm của Việt Nam là có thị trường lao động rẻ nhưng đến thời điểm này, môi trường đầu tư, giá nhân công, mặt bằng rẻ... đã không còn là lợi thế của riêng Việt Nam trong thu hút đầu tư nữa. Và đó cũng không còn là những điều kiện được ưu tiên hàng đầu của các nhà đầu tư. Giờ đây, họ đã chuyển hướng nhắm đến những thị trường có thể đáp ứng tốt nhất cho việc sản xuất các sản phẩm của họ, trong đó các sản phẩm cung cấp từ ngành CNPT là vô cùng cần thiết. Trung Quốc, Thái Lan, Malaysia đã nắm bắt được nhu cầu này và ngành CNPT của họ đang rất phát triển. Điều này cũng lý giải vì sao ở Thái Lan có khoảng 7000 đến 8000 doanh nghiệp Nhật Bản đến đầu tư trong khi ở Việt Nam con số đó chỉ khoảng 1000 doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp Việt Nam cần đa dạng hoá trong hợp tác, liên doanh liên kết với các nhà đầu tư nước ngoài nhất là với các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Nhật. Đó là những công ty có trình độ kỹ thuật cao và có bề dày kinh nghiệm trong lĩnh vực này vào Việt Nam để cung ứng các linh kiện, sản phẩm phụ trợ, tiếp nhận sự chi viện về công nghệ từ nước ngoài. Đây cũng là chính sách cần thiết để tăng khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước với những doanh nghiệp của Trung Quốc sẽ đầu tư vào Việt Nam trong thời gian tới. Do vậy chỉ có đa dạng hoá liên doanh liên kết, hợp tác đầu tư thì các doanh nghiệp Việt Nam mới là một mắt xích trong dây chuyền sản xuất toàn cầu.

PV: Có rất nhiều ngành cần đến sự giúp đỡ của CNPT. Vậy Việt Nam nên ưu tiên cho phát triển CNPT cho ngành nào trước?

Ông Yoshida Sakae: Hiện nay, ngành sản xuất xe máy của Việt Nam có các tập đoàn lớn của Nhật Bản, đặc biệt là Đài Loan đầu tư góp vốn liên doanh xây dựng các nhà máy sản xuất linh kiện, phụ tùng, đáp ứng khoảng 70% nhu cầu về phụ tùng trong nước. Tương tự, ngành điện gia dụng cũng đạt tỷ lệ nội địa hóa từ 70-80%. Đây chính là thành công bước đầu của các bạn. vì vậy, theo tôi Việt Nam vẫn nên ưu tiên cho ngành cơ khí và điện máy, trong đó thép và nhựa là hai nguồn nguyên liệu cần được ưu tiên hàng đầu. Tuy nhiên, tôi có một lời khuyên thế này: Đừng bán những gì ta sản xuất mà hãy sản xuất những gì bán được.

PV: Với vai trò của mình, JETRO sẽ có những kế hoạch cụ thể gì ngoài triển lãm này để giúp Việt Nam phát triển ngành CNPT trong thời gian tới?

Ông Yoshida Sakae: Triển lãm chỉ là một hoạt động ngắn hạn của JETRO. Chúng tôi thường xuyên tập hợp danh sách những doanh nghiệp mạnh của Việt Nam để giới thiệu cho các đối tác Nhật. Sau khi rà soát năng lực, chúng tôi sẽ giới thiệu cho doanh nghiệp Nhật. Bên cạnh JETRO còn có JAICA cử các chuyên gia sang Việt Nam hỗ trợ cho CNPT. Các chuyên gia của JAICA trực tiếp xuống tận các doanh nghiệp có nhu cầu hỗ trợ, hướng dẫn cải tiến để nâng cao năng lực sản xuất, nâng cao đựơc năng lực cạnh tranh. CNPT chính là nền tảng để tạo nên nền công nghiệp, từ đó, nền thúc đẩy kinh tế phát triển. vì vậy, việc cải thiện và đẩy nhanh sự phát triển của ngành CNPT trong tương lai của Việt Nam là điều hết sức cần thiết.

PV: Xin cám ơn ông!