Cơ hội trở thành thành viên HĐQT quá dễ dàng?

Trên TTCK Việt Nam, giá cổ phiếu của hầu hết chứng khoán niêm yết thời gian qua giảm mạnh và đa phần là rất rẻ nếu so với giá trị tài sản doanh nghiệp, so với khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, đây là cơ hội tuyệt vời cho 1 số nhà đầu tư thực hiện ý tưởng tham gia HĐQT, thành viên Ban kiểm soát (BKS) của DN và đây cũng là cơ hội lớn cho đầu tư giá trị.

ảnh minh họa - nguồn: Internet

DN nào nên đầu tư?

Tuy nhiên, trên quan điểm thận trọng, đề cao tính bảo toàn vốn cũng như khả năng dễ dàng tham gia HĐQT, BKS, Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính VN- VAFI cho rằng, những nhà đầu tư chứng khoán, nhất là các nhà đầu tư cá nhân cần lựa chọn những đối tượng doanh nghiệp niêm yết là những DN có vốn điều lệ dao động khoảng 100 tỷ - 150 tỷ, giá trị sổ sách lớn gấp 1,5- 2 lần vốn điều lệ. Các DN này phải có lịch sử kinh doanh thuộc loại trung bình và khá trong 7 năm hoạt động gần đây, lợi nhuận sau thuế hàng năm dao động khoảng 20% - 30%, không vay nợ nhiều, tổng nợ vay ngân hàng thấp hơn hoặc dao động khoảng 50%/ vốn chủ sở hữu. Đây là những đặc tính thể hiện trình độ quản trị kinh doanh ở mức trung bình hoặc khá trong hệ thống các công ty niêm yết. Tình trạng kinh doanh không bị ảnh hưởng nhiều trong bối cảnh hiện nay hoặc có tiềm năng sinh lời lớn khi tình hình kinh tế vỹ mô thuận lợi.

Đặc biệt, theo VAFI, các nhà đầu tư nên chú ý đến giá trị các loại tài sản vô hình ( ít thể hiện trên sổ sách ) như quyền sử dụng đất, công trình kiến trúc, ….

Việc tham gia vào HĐQT, BKS của DN khá dễ dàng trong bối cảnh hiện nay. Phân tích của VAFI cho thấy, giả sử có doanh nghiệp niêm yết hội đủ các điều kiện như vốn điều lệ khoảng 130 tỷ, vốn chủ sở hữu khoảng 270 tỷ, EPS khoảng 35%, cổ tức tiền mặt hàng năm khoảng 20% và giá thị trường đang dao động gần mệnh giá (thực tế trên thị trường không hiếm loại doanh nghiệp như thế này) thì cổ đông tổ chức nắm giữ cổ phần lâu dài ( không muốn chuyển nhượng khi gía quá thấp) cũng không lớn. Cổ đông tổ chức và cá nhân thành viên HĐQT nắm giữ tỷ lệ từ 20% - 40% , tỷ lệ còn lại thuộc các nhà đầu tư cá nhân và phần lớn là các nhà đầu tư trên sàn .

“Với những doanh nghiệp như này, chỉ cần sở hữu khoảng 7%/vốn điều lệ là đương nhiên đủ tiêu chuẩn vào HĐQT, BKS mà không cần sự ủng hộ từ HĐQT hay các nhà đầu tư khác. Thực tế, với giá cả chứng khoán như hiện nay thì nhà đầu tư chỉ cần bỏ ra 9 tỷ đồng , chịu khó mua gom hàng ngày là có thể đạt được tỷ lệ khoảng 7%/vốn điều lệ. Nếu 2 nhà đầu tư hợp tác chặt chẽ với nhau thì mỗi người chỉ cần bỏ 4,5 tỷ đồng để chia nhau 1 ghế HĐQT, 1 ghế BKS. Theo qui chế điều lệ mẫu về quản trị doanh nghiệp do Bộ Tài chính ban hành, nhóm cổ đông sở hữu từ 5%/vốn điều lệ có quyền đề cử người tham gia HĐQT và BKS”, VAFI phân tích.

Đáng chú ý, nếu mở rộng đối tượng hợp tác thì có thể 1 nhóm nhỏ các nhà đầu tư nắm giữ cổ phần chi phối hoặc cổ phần phủ quyết hoặc có thể tham gia làm thành viên HĐQT, BKS ở nhiều doanh nghiệp.

Nhìn chung, theo VAFI, mua 1 tỷ lệ dưới 10%/vốn điều lệ của những doanh nghiệp như dạng trên là không khó và dễ dàng hơn nhiều so với hình thức mua thôn tính doanh nghiệp .

Lợi và hại

Khi tham gia HĐQT, BKS, lợi ích đối với nhà đầu tư là rất nhiều. Nếu chọn đúng cổ phiếu tốt giá rẻ, cổ phiếu an toàn thì việc hưởng mức cổ tức hàng năm không phải là thấp, có thể cao gấp 5 lần so với hoạt động cho thuê bất động sản (mức cổ tức thực tế trên vốn đầu tư có thể trên 20%). Ngoài ra, nhà đầu tư còn được hưởng thù lao hàng tháng ổn định, mức thù lao của những doanh nghiệp có đặc điểm như trên dao động từ 30 triệu – 90 triệu/ năm; được đóng góp công sức trí tuệ cho doanh nghiệp. Nhà đầu tư chứng khoán có thể dễ dàng đảm nhận các công việc tại doanh nghiệp như người công bố thông tin, hoạt động truyền thông, quan hệ với nhà đầu tư, tham gia thẩm định các dự án đầu tư….; có nhiều cơ hội tìm hiểu và quan hệ nội bộ doanh nghiệp, có thể có cơ hội nắm giữ cổ phần chi phối khi có điều kiện thuận lợi.

Trong tiến trình thực hiện kế hoạch mua đủ số lượng cổ phần để tham gia thành viên HĐQT, BKS, nếu giá thị truờng lên không đảm bảo thực hiện phương án thì nhà đầu tư sẽ được hưởng chênh lệch giá.

Tuy nhiên, hiện nay có 1 số loại cổ phiếu giảm mạnh, giảm thấp hơn nhiều so với mệnh giá nhưng chưa chắc đã phải là cổ phiếu rẻ vì một số loại cổ phiếu này quản trị doanh nghiệp quá kém, công nợ nhiều so với vốn tự có, thậm chí còn giấu lỗ và có 1 số cổ phiếu ở tình trạng giải thể phá sản, không còn gì đặc biệt để mua, nên nhà đầu tư cần phải thẩm định rất kỹ để nhận biết được cổ phiếu có thực sự rẻ hay không.