Sản xuất sạch hơn để phát triển bền vững

Sản xuất sạch hơn (SXSH) trong công nghiệp không chỉ giúp các doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất, tái sử dụng phế phẩm và bán thành phẩm có giá trị, tạo hình ảnh tốt hơn mà còn giúp bảo vệ môi trường nơi làm việc, cải thiện sức khỏe cho người lao động.

Nâng cao nhận thức cho cộng đồng doanh nghiệp

Cùng với xu thế hội nhập quốc tế, SXSH trong công nghiệp trở thành một trong những chiến lược quan trọng của Việt Nam nhằm giảm ô nhiễm môi trường. Từ năm 2005, Hợp phần SXSH trong công nghiệp (CPI) thuộc Chương trình hợp tác Việt Nam - Đan Mạch về môi trường được Bộ Công Thương chủ trì thực hiện nhằm xây dựng chiến lược quốc gia về SXSH trong công nghiệp và phát triển mạng lưới các cơ quan, cá nhân liên quan đến thúc đẩy SXSH trong và ngoài ngành công nghiệp. Với mục tiêu ban đầu là đưa 47 doanh nghiệp trên cả nước tiếp cận và tham gia các dự án trình diễn của Hợp phần, tính đến thời điểm này, khi chỉ còn chưa đầy 6 tháng nữa là Hợp phần chính thức kết thúc, số lượng doanh nghiệp được tham gia các dự án trình diễn đã vượt xa con số ban đầu này.

Theo Giám đốc Hợp phần CPI Đặng Tùng, Hợp phần CPI luôn được đánh giá là một trong những hợp phần hoàn thành xuất sắc những mục tiêu, nhiệm vụ mà văn bản khung đưa ra. Thành công nhất suốt từ khi triển khai thực hiện đến nay là công tác nâng cao trình độ, nâng cao nhận thức cho cộng đồng dân cư, doanh nghiệp đã được thực hiện rất thành công. Song song với việc đào tạo, nâng cao nhận thức là việc triển khai các dự án trình diễn. Tính đến hết tháng 6/2011, cả nước có khoảng 42 doanh nghiệp hoàn thành giai đoạn 2 của các dự án trình diễn. Dự kiến đến cuối năm nay, tổng số doanh nghiệp được tham gia các dự án trình diễn của Hợp phần là 61 doanh nghiệp, trong đó 46 doanh nghiệp hoàn thành giai đoạn 2. Trung bình các doanh nghiệp này đã tiết kiệm được từ 10-30% nguyên nhiên vật liệu đầu vào như điện, than, nước, dầu...

Bên cạnh đó, Hợp phần còn tích cực khuyến khích các tỉnh mục tiêu làm công tác quảng bá để tăng số lượng các doanh nghiệp áp dụng SXSH. Đến thời điểm này, ngoài 5 tỉnh mục tiêu (Thái Nguyên, Nghệ An, Bến Tre, Quảng Nam, Phú Thọ) hoàn thành các dự án trình diễn, 50 tỉnh, thành khác trên cả nước cũng đã được tiếp cận với hợp phần thông qua các cuộc hội thảo, các buổi tập huấn được tổ chức. Đối với hệ thống tổ chức ở Trung ương, CPI đã có nhiều hỗ trợ để thành lập Trung tâm Môi trường và Sản xuất sạch (Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp, Bộ Công Thương).

Về công tác truyền thông, CPI tiếp tục duy trì và cập nhật trang web về chiến lược SXSH (www.sxsh.vn), thu hút khoảng 26.000 lượt người truy cập. Trang web này cùng với các mảng truyền thông trên các báo, tạp chí trong và ngoài ngành đã tạo hiệu ứng truyền thông mạnh mẽ về SXSH.

Bàn về những thành công của Hợp phần CPI không thể không kể đến tốc độ giải ngân khá nhanh của dự án. Theo đó, ngân sách được dành cho Hợp phần năm 2011 là 7,1 triệu DKK. Với tốc độ giải ngân đạt khoảng 99% số ngân sách được duyệt chi cho 6 tháng đầu năm, ông Dương Quang Hùng - đại diện Đại sứ quán Đan Mạch nhận định: “Hợp phần CPI là hợp phần thực hiện tốt nhất công tác giải ngân so với những hợp phần còn lại của dự án hợp tác Môi trường Việt Nam – Đan Mạch. Đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng nhất khẳng định sự thành công của Hợp phần khi triển khai”.

Nối tiếp thành công

Một trong những điều quan trọng nhất của Hợp phần được các nhà tài trợ đánh giá là rất thành công, đó là trong quá trình triển khai, Hợp phần đã cùng với Vụ Khoa học Công nghệ - Bộ Công Thương soạn thảo ra một chiến lược để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 1419/QĐ-TTg tháng 9/2009 phê duyệt Chiến lược SXSH trong công nghiệp đến năm 2020. Kế thừa những kết quả của Hợp phần CPI, chiến lược SXSH sẽ triển khai ra tất cả các tỉnh trong cả nước, không giới hạn số tỉnh thành hay doanh nghiệp được tiếp cận với SXSH nhằm mục đích phổ biến rộng rãi mô hình SXSH đến tất cả các doanh nghiệp và tỉnh thành. Một trong những phần quan trọng nhất của Chiến lược này chính là xây dựng lực lượng cán bộ tư vấn cho các trung tâm.

Mục tiêu đến năm 2020, ít nhất 50% doanh nghiệp Việt Nam sẽ tham gia SXSH; các đơn vị tham gia sẽ tiết kiệm được từ 8% - 13% năng lượng, nguyên nhiên vật liệu/đơn vị sản phẩm; 90% các Sở Công Thương có cán bộ chuyên trách được đào tạo, đủ năng lực hướng dẫn áp dụng SXSH cho các cơ sở sản xuất công nghiệp. Để đạt được mục tiêu này, Chiến lược bao gồm 5 đề án (Nâng cao năng lực và nhận thức khi áp dụng SXSH trong công nghiệp; Xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu và trang thông tin điện tử về SXSH; Hỗ trợ kỹ thuật về áp dụng SXSH; Hoàn thiện mạng lưới các cơ sở áp dụng SXSH; Hoàn thiện cơ chế, chính sách về tài chính thúc đẩy áp dụng SXSH) sẽ được triển khai từ nay đến năm 2020.

Ông Nguyễn Huy Hoàn - Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ - Bộ Công Thương - Chánh văn phòng Văn phòng giúp việc Ban điều hành Chiến lược SXSH cho biết tùy vào quy mô, tiềm năng mà doanh nghiệp có thể áp dụng dần vào các bước trong SXSH. Cũng giống như tham gia Hợp phần CPI, bước đầu, các doanh nghiệp cũng phải tự bỏ kinh phí ra thực hiện một số giải pháp ban đầu để chứng tỏ họ có cam kết đầu tư. Sau đó, doanh nghiệp trình những giải pháp của mình lên và Ban điều hành sẽ có giải pháp hỗ trợ. Tại thời điểm này, các doanh nghiệp vẫn nhận được kinh phí hỗ trợ từ Đan Mạch. Cuối năm 2011, khi Hợp phần CPI kết thúc, các dự án trình diễn được lựa chọn sẽ nhận được phần kinh phí từ ngân sách Nhà nước.

Đình Tùng