Thị trường chứng khoán Việt Nam hưởng lợi từ giảm lãi suất

Trong tháng 8 vừa qua, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam đã ban hành một loạt các quyết định quan trọng nhằm mục tiêu chung là hạ mặt bằng lãi suất cho vay trên thị trường tiền tệ. Mặc nhiên, các quyết định này đã tác động không nhỏ đến diễn biến của thị trường chứng khóan (TTCK) trong thời gian vừa qua.

Mặc dù những đánh giá ban đầu cho rằng, mục tiêu giảm lãi suất trong bối cảnh hiện nay là rất khó khăn và không dễ đạt được bằng những biện pháp kinh tế thuần túy, tuy nhiên, việc thực hiện những gói lãi suất ưu đãi của các NHTM dành cho các DN vừa và nhỏ, DN tư nhân trong lĩnh vực sản xuất lại có vẻ thuyết phục được những quan điểm được cho là thận trọng nhất.

Tập trung giảm lãi suất

Để đạt được mục tiêu trên, trước hết, NHNN đã hiện thực hóa quyết tâm của mình bằng một loạt các văn bản pháp luật. Chỉ tính riêng trong tháng 8, NHNN đã ban hành tới 13 Thông tư mới, trong có nhiều Thông tư nhằm vào mục tiêu giảm lãi suất và bình ổn thị trường tiền tệ, đặc biệt:

Thứ nhất, Thông tư số 22/2011/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 13/2010/TT-NHNN ngày 20/5/2010 của Thống đốc NHNN quy định về các tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của TCTD. Theo đó NHNN hủy bỏ tỷ lệ cấp tín dụng từ nguồn vốn huy động của các NHTM và điều chỉnh hệ số rủi ro với 1 số tài sản có bằng ngoại tệ khi tính tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu. Mục tiêu chính của NHNN là khơi thông hơn tín dụng của hệ thống NH với nền kinh tế, thông qua việc gỡ bỏ rào cản tỷ lệ cấp tín dụng từ nguồn vốn huy động 80% như trước. Sự bổ sung vốn cho vay này sẽ làm tăng tính thanh khoản và giảm chi phí cho các NHTM, từ đó phục vụ đắc lực cho mục tiêu giảm lãi suất cho vay. Có thể nhận thấy, sự trùng hợp có lý giữa ngày bắt đầu có hiệu lực của Thông tư số 22 (ngày 1/9) với thời điểm bắt đầu giảm lãi suất cho vay theo thông điệp hạ về mức 17% - 19%/năm mà NHNN nhiều lần đưa ra cam kết.

Thứ hai, Thông tư số 27/2011/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số Điều của Quy chế dự trữ bắt buộc đối với các tổ chức tín dụng ban hành kèm theo Quyết định số 581/2003/QĐ-NHNN ngày 9 tháng 6 năm 2003 của Thống đốc Ngân hàng nhà nước. Theo đó, tiền gửi bằng ngoại tệ của tổ chức tín dụng ở nước ngoài thuộc diện tiền gửi phải dự trữ bắt buộc. Đồng thời, NHNN cũng ban hành Quyết định số 1972/QĐ-NHNN quy định tỷ lệ dự trữ bắt buộc là 1% đối với loại tiền gửi này. Theo NHNN, quy định trên nhằm hạn chế tăng trưởng tín dụng ngoại tệ, tạo điều kiện ổn định thị trường tiền tệ và ngoại hối. Trước đó, cơ quan này cũng đã có quyết định tăng thêm 1% tỷ lệ dự trữ bắt buộc bằng ngoại tệ và là lần tăng thứ ba kể từ đầu năm.

Ngoài ra, NHNN đã có buổi làm việc quan trọng với 12 NHTM lớn nhằm tìm tiếng nói đồng thuận cho mục tiêu giảm lãi suất này. Sau cuộc họp với thống đốc NHNN, lãnh đạo 12 NHTM lớn tại Hà Nội đã đồng thuận với chủ trương giảm lãi suất cho vay xuống còn từ 17-19% từ đầu tháng 9 tới. Tuy nhiên, việc áp dụng mức lãi suất 17-19% chỉ mới cho một số ít đối tượng DN và có vẻ mang nặng tính mệnh lệnh hành chính, chứ chưa thực sự kéo mặt bằng lãi suất cho vay xuống để tất cả DN đều cùng được hưởng lợi nhờ các biện pháp kinh tế.

Phản ứng tính cực từ TTCK

Mặc dù chưa thể đánh giá được cụ thể mức độ và phạm vi đối tượng DN được hưởng lợi từ chính sách trên của NHNN, tuy nhiên, TTCK đã nhanh chóng có những phản ứng tích cực. Quan sát diễn biến thị trường từ giữa tháng 8 cho tới nay, các chỉ số đã phục hồi mạnh mẽ trong một thời gian tương đối ngắn với mức tăng đạt được khoảng 15%, bên cạnh đó là thanh khoản cũng duy trì ở mức rất cao với nhiều phiên liên tiếp duy trì tổng KLGD trên 100 triệu đơn vị.

Sau mỗi phát biểu của người đứng đầu NHNN và mỗi văn bản pháp luật mới của cơ quan này, TTCK đều có những phiên bứt phá rất mạnh với hàng trăm mã tăng trần, lội ngược dòng giảm điểm chung của thị trường thế giới. Điều này cho thấy, kỳ vọng của giới đầu tư chứng khoán là rất lớn và có thể vượt qua được cả những rủi ro mang tính chất toàn cầu đang bao trùm hiện nay.

Nhà đầu tư đặt kỳ vọng cao vào sự phục hồi của thị trường không chỉ bởi lý do giảm lãi suất, mà quan trọng hơn là đánh giá về khả năng nới lỏng tiền tệ - một bài thuốc tiên cho TTCK phục hồi. Trên góc độ vi mô, các DN niêm yết sẽ giảm bớt khó khăn và cải thiện hơn kết quả kinh doanh. Trên góc độ dòng tiền, TTCK cũng kỳ vọng sẽ đón nhận dòng tín dụng mới làm đòn bẩy kích thích sự tăng trưởng giá trị cổ phiếu. Trên góc độ tâm lý, khi lãi suất đầu vào giảm sẽ trở nên kém hấp dẫn hơn so với kênh chứng khoán, do vậy các nhà đầu tư có xu hướng rút tiền tiết kiệm để đầu tư vào kênh này. Đặc biệt, khi giá cổ phiếu đã xuống đến mức rất thấp trong thời gian trước thì việc đầu tư vào cổ phiếu cũng sẽ không quá rủi ro trừ khi DN bị phá sản hàng loạt.

Tuy nhiên, đến thời điểm hiện nay, khi chưa đánh giá được mức độ và phạm vi hưởng lợi từ chính sách giảm lãi suất cho các DN, TTCK đã có một giai đoạn tăng khá mạnh với nhiều dấu hiệu đầu cơ ngắn hạn, thì nhà đầu tư cần phải thận trọng trở lại với các quyết định mua vào. Để thị trường có thể tiếp tục tăng, ngoài yếu tố cần có thêm thông tin tích cực mà đặc biệt là từ phía NHNN, thì phải có dòng tiền đủ mạnh và bền bỉ để thẩm thấu được áp lực chốt lời ngắn hạn.

PV