Hối hả trồng hồ tiêu

Căng thẳng về nguồn cung, trong khi nhu cầu hồ tiêu trên thế giới tăng cao đã đẩy giá hồ tiêu xuất khẩu (XK) Việt Nam tăng liên tục từ đầu năm. Đến thời điểm này, giá hồ tiêu bình quân đạt 5.615 USD/tấn, tăng gần 69% so với cùng kỳ năm trước. Mức lợi nhuận đó đã khiến hàng trăm hộ nông dân ở Gia Lai và Đăk Lăk, thậm chí Quảng Trị tích cực trồng mới hồ tiêu.

Giá tiêu không có dấu hiệu giảm

Theo Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn (NN&PTNT) Việt Nam, XK hồ tiêu tháng 9/2011 đạt 15.000 tấn, kim ngạch đạt 103 triệu USD, đưa khối lượng tiêu XK 9 tháng lên 115.000 tấn với giá trị kim ngạch 663 triệu USD, tăng 17,4% về lượng và gấp hơn 2 lần về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Dự báo, kim ngạch XK hồ tiêu trong năm nay có thể đạt hơn 800 triệu USD.

Nguồn cung hạn chế khiến lượng hồ tiêu XK sang một số thị trường sụt giảm, nhưng kim ngạch vẫn tăng khá mạnh như Hoa Kỳ, Ai Cập, Pakixtan đều gấp hơn 2 lần Tây Ban Nha, Singapo tăng gấp hơn 3 lần về giá trị. Giá tiêu XK đã tăng vùn vụt từ đầu năm đến nay, giá bình quân 8 tháng đạt 5.615 USD/tấn tăng gần 69% so với cùng kỳ năm trước.

Ông Nguyễn Viết Chiến - Giám đốc Trung tâm thống kê và phân tích của Bộ NN&PTNT cho biết, bất chấp những lo ngại về tăng trưởng tiêu dùng chậm lại, tình hình căng thẳng nguồn cung tiếp tục làm tăng giá hồ tiêu trên thị trường thế giới. Tại thị trường Ấn Độ, giá hồ tiêu Asta trên 8.000 USD/tấn, tại Brazil khoảng 7.500 - 7.700 USD/tấn (FOB), Indonesia có giá 8.200 USD/tấn, Việt Nam đang xuất khẩu hồ tiêu ở mức 8.300 USD/tấn. Giá hồ tiêu trắng từ Ấn Độ và Việt Nam đang lần lượt ở mức giá 11.650 USD/tấn và 10.675 –10.700 USD/tấn.

Hiện không có tín hiệu cho thấy giá hồ tiêu sẽ giảm, vì những loại tiêu chất lượng thấp cũng đang được bán rất chạy. Không chỉ hạt tiêu chất lượng cao, mà nguồn hồ tiêu chất lượng thấp hơn từ Việt Nam cũng đang cạn kiệt dần.

Ông Đỗ Hà Nam - Chủ tịch Hiệp hội hồ tiêu trong nước nhận định, chưa bao giờ giá hồ tiêu tăng cao như hiện nay. Năm 2009, giá bán hồ tiêu tại vườn là 40.000 đồng/kg thì noogn dân đã đạt lợi nhuận 50%. Năm 2010, giá tiêu thu mua đạt 80.000 đồng/kg. Vào khoảng tháng 3, tháng 4/2011 là thời điểm chính vụ thu hoạch, giá tiêu đã đạt khoảng 120.000 đồng/kg và vẫn tiếp tục tăng vùn vụt. Ngày 14/9, giá tiêu xô tại thị trường Bà Rịa -Vũng Tàu thiết lập kỷ lục mới 145.000 đồng/kg, thị trường các tỉnh khác khác thấp hơn bình quân 5.000 đồng/kg. Và đến nay, kỷ lục đó lại bị phá vỡ, khi giá tiêu trên thị trường nội địa đạt 155.000 đồng/kg. Như vậy, chỉ trong vòng 2 tháng qua, giá tiêu xô nội địa đã tăng 25 %.

Dự báo từ nay đến tháng 12/2011, xu hướng giá thế giới sẽ phụ thuộc vào lượng tồn kho ở Ấn Độ và Việt Nam, và sản lượng vụ mới của Việt Nam và Brazil. Năm 2010, sản lượng hồ tiêu của Việt Nam đạt khoảng 120.000 tấn, lượng tồn từ năm trước không đáng kể. Sau 3 quý năm 2011, đã xuất 115 nghìn tấn, vì vậy lượng tiêu tồn kho chỉ còn khoảng 5.000 tấn, nguồn cung hồ tiêu cho XK 3 tháng cuối năm càng trở nên căng thẳng. Nhiều thương nhân nước ngoài đang đổ xô vào Việt Nam để tìm mua. Nhu cầu thế giới vẫn tăng mà nguồn cung lại giảm sút ở nhiều nước sản xuất chính sẽ tạo nên những diễn biến khó lường, hứa hẹn những bất ngờ về giá trong những tháng cuối năm.

“Cơn lốc” trồng hồ tiêu

Bất chấp khuyến cáo của các cơ quan chức năng, các hộ nông dân ở Gia Lai và Đăk Lăk đã ồ ạt đầu tư trồng mới ồ ạt cây tiêu do giá tiêu quá cao (Báo cáo của 2 sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Gia Lai và Đăk Lăk. Theo Sở NN&PTNT Gia Lai, hiện nay diện tích tiêu toàn tỉnh đã tăng hơn 6.000 ha. Tại Đắk Lắk, chỉ từ đầu tháng 6/2011 đến nay, nông dân trên địa bàn đã trồng mới thêm hơn 1.200 ha, đưa tổng diện tích tiêu lên lên 6.000ha. Trong khi đó, chủ trương của tỉnh Đắk Lắk là phát triển cây tiêu bền vững, từ nay đến năm 2015 chỉ ổn định diện tích 4.900 ha, với sản lượng mỗi năm đạt từ 14.715 tấn tiêu hạt trở lên và chỉ trồng tiêu ở những chân đất thích hợp.

Để tăng diện tích hồ tiêu, nhiều hộ nông dân đã “tận dụng” các loại đất vườn tạp, đất nương rẫy trồng ngô, đậu đỗ. Thậm chí nhiều hộ còn thay thế luôn vườn cà phê chưa hết chu kì khai thác bằng vườn tiêu mới. Để phục vụ cho công cuộc mở rộng diện tích hồ tiêu, không chỉ các loại cây khai thác được từ vườn tạp như bơ, muồng đen được tận dụng để làm cây trụ sống, mà hiện tượng phá rừng, khai thác gỗ trái phép để lấy trụ chết ngày càng mạnh.

Hậu quả là: do chạy theo phong trào, nhiều hộ đã đầu tư trồng hồ tiêu vào những vùng đất không thích hợp: đất trũng, thoát nước kém. Hàng loạt vườn tiêu của các hộ ở huyện Cư M’Gar, Ea H’Leo ( Đăk Lăk) đã bị “xoá sổ” do nhiễm nấm, thối cổ rễ, tuyến trùng rễ, thối thân gốc…do sử dụng các giống tiêu không rõ nguồn gốc, xuất xứ; gây thiệt hại nhiều tỷ đồng.

Nếu ngành nông nghiệp Đắk Lắk không có biện pháp để kìm hãm sự lan toả của “cơn lốc” hồ tiêu thì chỉ vài năm nữa, diện tích hồ tiêu của Đắk Lắk sẽ đạt mức 10.000 ha – cao nhất nước.

Việt Nam hiện chiếm tới 40% thị phần hồ tiêu XK trên toàn thế giới. Để giữ vững vị trí là nhà xuất khẩu hàng đầu về hồ tiêu, ngành Nông nghiệp và Hiệp Hội XK Hồ tiêu Việt Nam chủ trương giữ diện tích hồ tiêu ở mức 50.000 ha và nâng cao giá trị thông qua khâu chế biến. Tuy nhiên sự hứng khởi của nông dân với loại cây trồng này trong năm qua đang có nguy cơ làm mục tiêu này phá sản.

Mặc dù các chuyên trong lĩnh vực này tính toán mức thiếu hụt hồ tiêu của thế giới trong 3 tháng cuối năm vào khoảng 33 triệu bao nhưng khi qui hoạch chung bị phá vỡ thì vị thế về giá của hồ tiêu Việt Nam trên thị trường thế giới sẽ suy giảm. Khi đó người thiệt hại trước hết sẽ là nông dân. Bên cạnh đó là sự ảnh hưởng của nhiều loại cây trồng xuất khẩu chủ lực khác như cà phê, cao su…

Thanh Yên