Thị trường châu Phi- Trung Đông: Cánh cửa đã mở với các doanh nghiệp Việt Nam

Với kim ngạch xuất khẩu tại mỗi thị trường đã lên tới con số 2 tỷ USD, hàng hoá Việt Nam, đặc biệt là mặt hàng gạo đã có chỗ đứng và tạo được uy tín đối với người tiêu dùng tại Châu Phi và Trung Đông. Tuy nhiên, ngoài giao dịch thương mại, cơ hội để “khai thác” thị trường Châu Phi trong các lĩnh vực như viễn thông, xây dựng, nông-lâm nghiệp và “tận dụng nguồn tài chính” của thị trường Trung Đông đang còn rất rộng mở.

Hiện đã có những doanh nghiệp Việt Nam tiên phong trong việc đầu tư trực tiếp vào những quốc gia Châu Phi, điển hình như Tập đoàn Viettel với Liên doanh Movitel giữa Công ty Cổ phần Đầu tư quốc tế Viettel (nắm 70% cổ phần) và đối tác Mozambique là SPI&Invespar. Để thúc đẩy hơn nữa quan hệ thương mại, đầu tư với hai thị trường tiềm năng này, việc thành lập Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam-Châu Phi-Trung Đông là bước đi đúng đắn, nhằm cụ thể hoá những chủ trương của Chính phủ Việt Nam. Liên quan đến những kế hoạch hành động của Diễn đàn, Phóng viên Tạp chí Vietnam Business Forum đã có cuộc phỏng vấn ông Lê Đăng Dũng, Chủ tịch Diễn đàn Việt Nam - Châu Phi - Trung Đông, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Viễn thông Quân đội Viettel. Đỗ Anh Sơn thực hiện.

Là chủ tịch đầu tiên của Diễn đàn Việt Nam - Châu Phi - Trung Đông, ông đánh giá thế nào thị trường này?

Tôi có thể khẳng định ngay rằng Châu Phi và Trung Đông là thị trường đầy tiềm năng với các doanh nghiệp Việt Nam, vì những lý do sau đây: Thứ nhất, đây là một thị trường tiêu dùng khổng lồ với dân số khoảng 1,3 tỷ người (Châu Phi 1 tỷ, Trung Đông 300 triệu). Trong đó, Châu Phi là lục địa rất giàu tài nguyên và là thị trường sơ khai, còn Trung Đông có lợi thế là thị trường giàu có, nguồn tài chính dồi dào.

Không chỉ tiềm năng, thị trường này còn rất phù hợp với Việt Nam bởi người dân bản địa có tình cảm tốt đẹp với Việt Nam. Họ cảm phục Việt Nam qua 2 cuộc chiến tranh và quá trình xây dựng đất nước. Một điều quan trọng nữa là Việt Nam đã có quan hệ chính trị với nhiều nước Châu Phi, Trung Đông. Chính phủ Việt Nam đã kí nhiều Hiệp định song phương với những quốc gia tại 2 khu vực này.

Hiện nay, kim ngạch xuất khẩu tại mỗi thị trường đã lên tới con số 2 tỷ USD. Tuy nhiên, ngoài giao dịch thương mại, cơ hội để “khai thác” thị trường Châu Phi trong các lĩnh vực như viễn thông, xây dựng, nông-lâm nghiệp và “tận dụng nguồn tài chính” của thị trường Trung Đông đang còn rất rộng mở cho tất cả các doanh nghiệp Việt Nam.

Việc thành lập “Diễn đàn Việt Nam - Châu Phi - Trung Đông” có ý nghĩa và tầm quan trọng thế nào với các Doanh nghiệp Việt Nam trong việc phát triển hợp tác, đầu tư kinh doanh, thưa ông?

Trước hết, Diễn đàn đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin. Các doanh nghiệp khi tìm kiếm thông tin mất nhiều thời gian và đôi khi không tìm được nguồn thông tin chính xác. Vì vậy Diễn đàn cần tập trung một cơ sở thông tin để giúp các doanh nghiệp, trong đó quan trọng nhất là xây dựng website cổng thông tin diễn đàn. Diễn đàn sẽ là đầu mối tổ chức các buổi hội thảo, gặp gỡ các doanh nghiệp để cung cấp thông tin nhiều chiều.

Thứ hai, Diễn đàn sẽ là nơi hướng dẫn và khuyến khích các doanh nghiệp mạnh dạn đưa ra các quyết định đầu tư. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp vẫn còn hoài nghi trong việc đầu tư vào 2 thị trường này. Diễn đàn cũng cần thành lập sớm Hội đồng tư vấn cấp cao, hướng dẫn cho doanh nghiệp về chuyên môn, pháp lý, tài chính… để thuyết phục doanh nghiệp đủ tự tin quan hệ với thị trường.

Một điều quan trọng mà chúng tôi hướng đến là quan hệ với các Chính phủ. Diễn đàn sẽ đóng vai trò xúc tác, tác động đến Chính phủ các nước để các Chính phủ tạo điều kiện, có các chính sách hỗ trợ cho giao lưu thương mại và đầu tư.

Vậy theo ông Ban lãnh đạo của Diễn đàn cần làm ngay những công tác gì để từng bước đưa Diễn đàn hoạt động có hiệu quả?

Theo tôi Diễn đàn sẽ phải làm ngay một số việc, bao gồm: Xây dựng lại website của Diễn đàn với các tiêu chí: Hữu ích (nhiều thông tin), phong phú, dễ tiếp cận và hấp dẫn (có các mục mang tính giải trí, thư giãn … thu hút người đọc, không nhất thiết phải là người vào website để tìm thông tin); Xây dựng chiến lược tiếp cận cho từng ngành nghề và và từng thị trường; Cải cách các cuộc họp và thăm viếng để thực sự hữu ích, hiệu quả; Tăng cường ngay việc tác động đến Chính phủ các nước nhằm tạo chính sách cho các doanh nghiệp.

Những năm qua Viettel đã có những “bước tiến thần tốc” trong hoạt động đầu tư bên ngoài lãnh thổ Việt Nam. Với vai trò là Phó Tổng Giám đốc Viettel, ông có chia sẻ gì với các doanh nghiệp Việt Nam trong việc đầu tư ra nước ngoài?

Doanh nghiệp nào ra đời cũng muốn tồn tại lâu dài. Muốn tồn tại, phải có thị trường. Thị trường trong nước có giới hạn. Muốn có thị trường lớn và lâu dài thì phải đi ra thị trường toàn cầu. Viettel xác định đầu tư ra nước ngoài là lâu dài và để đảm bảo việc phát triển của Viettel.

Hiện tại, ngoài thị trường Việt Nam, Viettel đã đầu tư ở 5 quốc gia khác bao gồm: Lào, Cambodia, Haiti, Peru, Mozambique. Dự kiến đến 2015, Viettel sẽ sở hữu một thị trường đầu tư với dân số từ 300 đến 400 triệu dân; đứng trong Top 10 công ty đầu tư nước ngoài lớn nhất trên thế giới. Mục tiêu đến 2015, doanh thu từ thị trường nước ngoài sẽ vượt qua doanh thu thị trường trong nước.

Có nhiều người đặt câu hỏi, tại sao Viettel phải đầu tư ra nước ngoài? Câu trả lời của Viettel là: Viettel muốn góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên thế giới. Thế giới ngạc nhiên và thán phục khi Viettel dám đầu tư vào các nước mà thế giới ngần ngại, ví dụ như Haiti, hay vào nước giàu hơn Việt Nam, như thị trường Peru. Viettel muốn được cạnh tranh thực sự với các đối thủ lớn trên thế giới như Vodafone, Orange, Telefonica, etc. Hơn nữa, đầu tư ra nước ngoài làm tăng giá trị thương hiệu của Viettel. Ngay khi thực hiện đầu tư ra nước ngoài, giá trị thương hiệu Viettel đã lập tức tăng lên hàng trăm triệu USD.

Đến thời điểm hiện nay, Viettel được trao tặng nhiều giải thưởng quốc tế cũng chính nhờ tiếng tăm từ việc đầu tư và thực hiện đầu tư ra nước ngoài. Và đầu tư ra nước ngoài là phương pháp hữu hiệu để đào tạo nguồn nhân lực cho Viettel. Môi trường làm việc tại nước ngoài với các khác biệt về văn hóa, ngôn ngữ, chiến lược thị trường… đã đào tạo những kinh nghiệm quý giá cho đội ngũ nhân sự của Viettel.

Tôi có thể tóm tắt sự thành công của Viettel, và tôi nghĩ đây có thể là bài học cho các doanh nghiệp khác khi muốn đầu tư ra nước ngoài: “Nghĩ lớn > Mạnh dạn ra đi > Tìm thấy cơ hội > Quyết định đầu tư > Thành công”.

Ông có thể chia sẻ thêm về rủi ro khi tham gia vào những thị trường này?

Viettel cũng nhìn thấy những rủi ro ở thị trường Châu Phi để tìm cách vượt qua. Đó là sự bất ổn chính trị: Đa đảng, có thay đổi sau bầu cử; là sự khác biệt văn hóa; là thời tiết khắc nghiệt; là điều kiện hoạt động (thiếu điện lưới và cơ sở hạ tầng) và chính sách cho viễn thông và đầu tư chưa rõ ràng.

Tuy nhiên, tôi tin các doanh nghiệp Việt Nam sẽ thành công ở thị trường này nếu biết xác định rõ chiến lược đầu tư ra nước ngoài của doanh nghiệp; Nghiên cứu kĩ thị trường (Diễn đàn có thể giúp đỡ về thông tin và chiến lược ngành nghề); Tạo mối quan hệ ở mức cao với Chính phủ các nước muốn đầu tư (Doanh nghiệp có thể tìm sự hỗ trợ qua Diễn đàn, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Bộ Ngoại giao …). Đặc biệt, theo kinh nghiệm của Viettel, doanh nghiệp đã quyết định đầu tư thì phải thực hiện đầu tư nhanh và kiên quyết. Đồng thời, cố gắng “tự lực cánh sinh” càng nhiều càng tốt trong giai đoạn đầu, không phụ thuộc nhiều vào đối tác hợp tác.

Vậy kỳ vọng của ông ở thị trường này trong tương lai là gì?

Tôi nghĩ, thị trường Châu Phi và Trung Đông đã mở cánh cửa cho tất cả các doanh nghiệp Việt Nam. Và tôi hy vọng đến hết nhiệm kì đầu tiên của Diễn đàn, thị trường Châu Phi và Trung Đông trở nên thân thuộc như “sân nhà”. Hiện nay, ngoài Viettel, có rất ít doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài. Tôi mong muốn trong thời gian tới, việc đầu tư vào thị trường Châu Phi và Trung Đông sẽ ngày một khởi sắc và sôi nổi hơn.