Tìm kiếm và nắm bắt cơ hội

Các dự báo bi quan cho kinh tế thế giới năm nay cùng những khó khăn chồng chất trong những năm qua của kinh tế khiến nhiều doanh nghiệp có cái nhìn bi quan. Cách mà họ chọn là co cụm, cắt giảm sản xuất, giảm bớt công nhân, hạn chế kênh phân phối. Nhưng khó khăn không thể dập tắt ngấm mọi hy vọng, nhiều người đang nhìn thấy triển vọng đầu tư chính trong khủng hoảng.

Năm 2011 đi qua với nhiều cảm xúc trầm lắng, lạm phát trên 18% vẫn là một mức quá cao kể từ khi lạm phát tăng mạnh vào năm 2008. Tiến sĩ Võ Trí Thành, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ươngnhận định trong 4 năm qua, Việt Nam đã 4 lần thay đổi mục tiêu kinh tế vĩ mô. Nếu như năm 2007 là kích thích tăng trưởng dựa trên đầu tư công và tăng trưởng tín dụng thì đến năm 2008 là ổn định kinh tế vĩ mô, đến năm 2009 là tung các gói kích thích kinh tế và đến năm 2010 lại thể hiện sự thiếu nhất quán trong cách điều hành chính sách ổn định kinh tế vĩ mô. Nhưng cho dù chính sách nào thì nền kinh tế đều phải đối mặt với vấn đề đau đầu nhất: lạm phát.

Cơ hội sau những cuộc sàng lọc

Đây là thời gian người ta nhìn lại các bước đi, có thể phù hợp trong một giai đoạn nào đó nhưng để lại hệ luỵ lớn trong các giai đoạn sau. Các gói kích thích quy mô lớn năm 2009 được duy trì quá lâu nhằm thúc đẩy tăng trưởng đã làm tăng lượng tiền rất lớn lưu thông trong nền kinh tế. Lạm phát tăng cao đã tác động tiêu cực đến DN và đời sống người dân. Và việc nới lỏng tăng trưởng tín dụng năm 2007 với mức tăng trưởng rất cao trong hệ thống ngân hàng thương mại, đặc biệt ở các lĩnh vực bất động sản và chứng khoán đã dẫn tới tình trạng bùng nổ quá nóng của 2 thị trường này. Tổng giám đốc một ngân hàng ước tính, có hơn 90% doanh nghiệp dính dáng đến lĩnh vực địa ốc trực tiếp hoặc gián tiếp.

Chính vì thế, cái chết trên thị trường địa ốc không tránh khỏi khi NH đột ngột rúi lửa đáy nồi, cắt giảm các khoản vay đổ vào địa ốc. Ngay lập tức nhiều doanh nghiệp địa ốc và chứng khoán vốn đã mất cân đối trong cơ cấu vốn, hoạt động dàn trải, quản trị rủi ro kém, tính thanh khoản yếu... họ buộc phải hoạt động cầm chừng bỏ bê các khoản đầu tư một thời đem lại vô khối lợi nhuận. Không chỉ thiếu tiền đổ vào các dự án, tìm kiếm lợi nhuận bằng đầu tư lớn, DN lộ rõ hơn bao giờ hết điểm yếu về tiềm lực vốn và khả năng quản trị điều hành yếu kém. Không chỉ lãi suất cao và hạn chế tiếp cận tín dụng làm khó DN, vấn đề lớn nhất chính là cơ cấu vốn của DN quá mong manh, trong thời gian dài chủ yếu sống dựa vào vốn vay. Các doanh nghiệp tư nhân thường có vốn chủ sở hữu trên tổng vốn hoạt động ở mức 15-20%, trong khi ở các đơn vị nhà nước, mức này chỉ 10%.

Khủng hoảngcòn có mặt tích cực đó là sàng lọc sự yếu kém, để các nhân tố tốt có cơ hội phát triển mạnh hơn. Tiến sĩ Lê Xuân Nghĩa, Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia, cho biết hàng trăm doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu đang có lượng hàng tồn kho rất cao. Theo khảo sát mới đây của Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia, hiện có 130 doanh nghiệp niêm yết có bảng cân đối tài sản rất xấu.

Một mức lãi suất NH cao trong một thời gian dài, khiến DN không thể tiếp cận được vốn, còn nếu ngân hàng giảm lãi suất huy động để hạ lãi suất cho vay thì chính ngân hàng cũng bị rủi ro thanh khoản vì nguồn vốn huy động sẽ sụt giảm. Ngành NH cũng đang đứng trước nhiệm vụ tái cơ cấu từ năm nay đến hết năm sau.

Và không riêng lĩnh vực NH, khối DNNN cũng là một trong những trọng tâm tái cơ cấu. Các vụ mua bán sáp nhập lớn đã diễn ra từ cuối năm ngoái sẽ là xu hướng trong năm nay và các năm tiếp theo. Sẽ bớt đi các DN yếu kém và tăng các DN quy mô lớn, được đổi mới quản trị. Đó chính là cơ hội sau những cuộc sàng lọc.

Mua tài sản với giá rẻ hơn

Câu nói Tiền mặt là vua luôn có giá trị. Nếu như bạn có tiền mặt thì giờ đây bạn mua được tài sản giá trị như nhà xưởng, dự án… với giá rẻ hơn rất nhiều so với cách đây một, hai năm. Cũng có thể đầu tư vào DN thông qua mua cổ phiếu với giá chỉ bằng 1/3, thậm chí ¼ so với giá sổ sách, với những DN thực sự lành mạnh về tài chính, có các sản phẩm xuất khẩu uy tín, hoặc các dự án nhiều tiềm năng, thì các khoản đầu tư này hứa hẹn lợi nhuận rất khả quan khi nền kinh tế ổn định trở lại và tiếp tục đà tăng trưởng.

Thời điểm này cũng được các nhà tư vấn đầu tư đánh giá là cơ hội tuyệt vời cho các nhà đầu tư nước ngoài muốn tìm kiếm lợi nhuận tại thị trường Việt Nam. Các nhà phát triển bất động sản trong nước gặp khó khăn nhất định về tài chính và các nhà đầu tư ngoại có thể mua được dự án với giá tốt. Ông Sử Ngọc Khương, Giám đốc Nghiệp vụ bộ phận đầu tư, Công ty Savills Việt Nam cho rằng, năm 2012 sẽ xuất hiện nhiều “gương mặt mới” từ châu Á, Trung Đông trên thị trường bất động sản.

Sức hấp dẫn Việt Nam còn nguyên, đó là một thị trường mới nổi, có lực lượng dân số trẻ, độ tuổi 20 – 35 chiếm trên 55% tổng quy mô dân số. Giới trẻ bắt đầu thích sống độc lập và nhu cầu nhà ở đặc biệt được quan tâm. Ngoài ra, đây là thời điểm để thay thế các sản phẩm nhà ở xuống cấp trước đây.

Thị trường chứng khoán đã trải qua giai đoạn bi quan quá mức. Theo thống kê của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, hiện có khoảng 1,1 triệu tài khoản, trong đó 80-90% là tài khoản của nhà đầu tư cá nhân. Một thống kê từ Công ty chứng khoán ước tính, chỉ khoảng 5% số tài khoản giao dịch thường xuyên. Niềm tin cũng như mức độ quan tâm đến thị trường của các nhà đầu tư cá nhân cũng đang giảm dần, Ngay cả các nhà đầu tư cá nhân lớn cũng giao dịch ít đi vì công ty chứng khoán ngày càng thận trọng hơn trong việc cung cấp đòn bẩy cho khách hàng.

Chứng khoán Việt Nam được đánh giá là khá rẻ trong nhóm các nước mới nổi. Chỉ số P/E toàn thị trường khoảng 8 lần. Rất nhiều CP xuống dưới giá sổ sách từ 2 – 4 lần, có nghĩa là nhà đầu tư có thể đầu tư vào cổ phiếu với giá rất rẻ trong khi DN hầu như không thể huy động được vốn qua TTCK.

Tuy nhiên, trạng thái không tốt vẫn luôn tiềm ẩn yếu tốt lạc quan, DN sẽ có cơ hội cơ cấu lại nguồn vốn và tập trung vào các hoạt động cốt lõi hơn nữa. Khi giá cổ phiếu bị thị trường định giá quá thấp, đã có nhiều vụ âm thầm thâu tóm doanh DN. Đây cũng là cơ hội thanh lọc thị trường, đồng thời qua đó tạo ra những doanh nghiệp mới mạnh mẽ hơn.

Lê Minh