Xúc tiến thương mại không trông chờ vào ngân sách

Ngân sách xúc tiến xuất khẩu trung bình tại Việt Nam hàng năm chỉ chiếm từ 0,003% kim ngạch xuất khẩu của cả nước, bằng 1/30 so với mức bình quân của các quốc gia trên thế giới là 0,11% kim ngạch xuất khẩu. Tuy nhiên, hiệu quả mà Chương trình Xúc tiến thương mại quốc gia mang lại không phải là nhỏ.

Ba định hướng XTTM

Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng vừa ký quyết định số 1057/QĐ-BCT phê duyệt đợt 1 Chương trình xúc tiến thương mại quốc gia năm 2012 gồm 46 đề án của 38 đơn vị chủ trì với tổng kinh phí là 43,93 tỷ đồng. Theo Quyết định trên, Đợt 1 Chương trình XTTM quốc gia 2012 bao gồm các hoạt động xúc tiến thương mại định hướng xuất khẩu, xúc tiến thương mại thị trường trong nước và xúc tiến thương mại miền núi, biên giới và hải đảo.

Về định hướng xuất khẩu, ông Đỗ Thắng Hải – Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, Việt Nam vẫn xác định 8 thị trường trọng điểm là Mỹ, châu Âu, Trung Quốc, Nhật Bản, ASEAN, Ấn Độ, châu Phi, Trung Đông - Nam Á. Việc XTTM thành công ở các thị trường này sẽ giúp hoàn thành mục tiêu xuất khẩu 108 tỷ USD năm 2012. Theo thống kê, tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm của tổng xuất khẩu vào 8 đối tác thương mại chủ chốt của Việt Nam là 23,5%. Một số quốc gia tại khu vực châu Á ngày càng trở nên quan trọng hơn đối với xuất khẩu của Việt Nam với mức tăng trưởng xuất khẩu trung bình hàng năm đạt 26,3%.

Định hướng thứ 2 của Chương trình XTTM Quốc gia là giữ vững sân nhà, tiếp tục khai thác và phát triển thị trường nội địa, góp phần tích cực tiếp cận người tiêu dùng tại thị trường trong nước, tích cực hưởng ứng cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”.

Tập trung đưa hàng về nông thôn, vùng sâu vùng xa nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp thiết lập và phát triển hệ thống kênh phân phối hàng Việt Nam từ vùng sản xuất đến khu vực biên giới, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và hải đảo, đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa qua con đường buôn bán biên giới, sang khu vực biên giới và thị trường của các nước láng giềng. Chương trình dành nhiều kinh phí tổ chức các hội chợ triển lãm mang tínhchất vùng, miền, góp phần tích cực giúp các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, quảng bá tới người tiêu dùng những sản phẩm, dịch vụ chất lượng tốt, mẫu mã đa dạng, phong phú, giá cả hợp lý…

Hiệu quả không phụ thuộc kinh phí

Trên website của Bộ Công Thương đăng thông tin: “Do nguồn kinh phí đến nay còn hạn chế nên Đợt 1 Chương trình XTTM quốc gia năm 2012 chưa đáp ứng thỏa đáng nhu cầu XTTM của các địa phương, hiệp hội ngành hàng và các doanh nghiệp”. Ông Đỗ Thắng Hải cũng cho biết: Ngân sách Nhà nước hỗ trợ XTTM có xu hướng giảm dần và kinh phí còn thấp, nhưng hoạt động XTTM thời gian qua vẫn đạt kết quả cao. Với 55 tỷ đồng kinh phí bỏ ra, các hợp đồng XTTM năm 2011 thu về đã đạt tới con số 800 triệu USD.

Nguồn kinh phí cho xúc tiến thương mại thấp dần qua các năm là có thật. Năm 2011, Chương trình xúc tiến thương mại quốc gia có kinh phí là 55 tỷ đồng, bằng 31,97 % so với năm 2009 (172 tỷ đồng) và bằng 45,83% năm 2010 (120 tỷ đồng). Tuy nhiên, chỉ xét riêng lĩnh vực xuất khẩu đã có tổng kim ngạch đã tăng tới 30%, đạt hơn 96 tỷ USD. Các hoạt động đưa hàng về nông thôn, “Người Việt Nam dùng hàng Việt Nam” đều đạt hiệu quả cao, góp phần vào tổng mức bán lẻ hàng hóa năm 2011 hơn 2.000 tỷ đồng, tăng 24% so với năm trước.

Bộ Công Thương đã kiến nghị Chính phủ, trước mắt trong năm 2012 bố trí kinh phí 150 tỷ đồng cho chương trình xúc tiến thương mại quốc gia năm 2012. Nếu nguồn kinh phí này được phê duyệt, khả năng 236 đề án xúc tiến thương mại quốc gia, với tổng kinh phí đề xuất là 316 tỷ đồng sẽ được thực hiện suôn sẻ. Trong đó, có nhiều đề án thực hiện theo yêu cầu của lãnh đạo Chính phủ, như các hội chợ tại Trung Quốc, ASEAN, Ấn Độ… Về dài hạn, từ năm 2013 trở đi đầu tư cho hỗ trợ xúc tiến thương mại ở mức 0,01-0,05% kim ngạch xuất khẩu của cả nước, trừ kim ngạch xuất khẩu dầu thô.

Hương Ly