M&A Việt Nam tăng nhiệt nhưng thiếu “luật chơi” chung

Dù quy mô giao dịch M&A tại Việt Nam đã phục hồi lên gần 9 tỷ USD trong năm 2025, lĩnh vực này vẫn vận hành chủ yếu dựa trên kinh nghiệm thực tiễn, thiếu chuẩn nghề nghiệp và cơ chế hỗ trợ bài bản. Đại hội thành lập Hiệp hội Mua bán và Sáp nhập Doanh nghiệp Việt Nam (VMAA) được kỳ vọng mở ra giai đoạn phát triển chuyên nghiệp hơn cho thị trường mua bán – sáp nhập.

Phỏng vấn bà Phạm Thùy Dương – Trưởng ban vận động thành lập Hiệp hội M&A Việt Nam về kỳ vọng xây dựng một thị trường minh bạch, chuyên nghiệp và kết nối sâu hơn với dòng vốn quốc tế.

Bà Phạm Thùy Dương, Trưởng Ban Vận động thành lập Hiệp hội M&A Việt Nam

Thưa bà, việc thành lập Hiệp hội M&A Việt Nam có ý nghĩa như thế nào trong bối cảnh thị trường đang bước vào giai đoạn phục hồi?

Đây là dấu mốc rất quan trọng đối với cộng đồng M&A Việt Nam. Sau hơn 1.000 ngày vận động, kết nối và hoàn thiện hồ sơ pháp lý, chúng tôi chuẩn bị bước vào giai đoạn hoạt động chính thức với tư cách một tổ chức nghề nghiệp.

Việc Hiệp hội ra đời không chỉ có ý nghĩa về mặt tổ chức, mà còn thể hiện nhu cầu ngày càng rõ rệt của thị trường đối với một hệ sinh thái M&A minh bạch, chuyên nghiệp và chuẩn hóa hơn.

Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào chu kỳ tái cấu trúc mạnh mẽ nền kinh tế, chuyển dịch chuỗi cung ứng và thu hút dòng vốn quốc tế, M&A sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng doanh nghiệp cũng như tái cơ cấu nền kinh tế.

Theo báo cáo của Grant Thornton (Grant Thornton Vietnam M&A Report 2025), Việt Nam ghi nhận cả năm 2025 thị trường đạt khoảng 367 thương vụ, tổng giá trị 8,7 tỷ USD, tăng 26% so với năm trước. Con số này cho thấy thị trường đang phục hồi tích cực và có dư địa phát triển rất lớn.

Theo bà, đâu là cơ hội lớn nhất của thị trường M&A Việt Nam trong giai đoạn 2026?

Tôi cho rằng cơ hội lớn nhất đến từ nhu cầu tái cấu trúc doanh nghiệp và dòng vốn đang tìm kiếm các tài sản chất lượng tại Việt Nam. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam sau giai đoạn khó khăn đang có nhu cầu tái cấu trúc, tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược hoặc mở rộng thông qua sáp nhập. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, cả năm 2025, số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động đạt 297,5 nghìn doanh nghiệp, tăng 27,4% so với năm 2024, đồng thời 227,2 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng 14,8% so với năm 2024, phản ánh áp lực tái cấu trúc lớn và nhu cầu tìm kiếm đối tác chiến lược ngày càng rõ nét. Đây là điều kiện thuận lợi để thị trường M&A phát triển. Đặc biệt, các lĩnh vực như bất động sản, công nghiệp, chăm sóc sức khỏe, logistics, công nghệ và tiêu dùng vẫn đang thu hút sự quan tâm lớn.

Riêng bất động sản, lĩnh vực tôi trực tiếp tham gia, đang có nhiều cơ hội. Những thay đổi trong pháp lý và quá trình thanh lọc thị trường giúp tạo ra nguồn tài sản tốt hơn cho M&A.

Ở góc độ cá nhân, tôi đang hoạt động trong lĩnh vực M&A bất động sản, cụ thể là mua bán, sáp nhập nhà phố cổ. Khi gom được nhiều bất động sản nhỏ thành quỹ đất lớn hơn, có thể phát triển thành các tòa nhà hoặc dự án quy mô hơn, vừa nâng cao giá trị tài sản, vừa góp phần chỉnh trang đô thị.

Tôi cũng chứng kiến nhiều doanh nghiệp khác mua lại các doanh nghiệp nhỏ, sau đó tái cấu trúc để phát triển thành doanh nghiệp lớn hơn. Đây chính là giá trị cốt lõi của M&A.

Thách thức lớn nhất của thị trường M&A hiện nay là gì, thưa bà?

Thị trường M&A Việt Nam vẫn còn tương đối mới, nên thách thức lớn nhất vẫn là tính chuẩn hóa.

Hiện nay, nhiều giao dịch vẫn phụ thuộc khá nhiều vào kinh nghiệm cá nhân, quan hệ và khả năng đàm phán thực tế. Chúng ta chưa có hệ thống đào tạo nghề bài bản, chưa có bộ chuẩn năng lực hay chứng chỉ hành nghề chuyên nghiệp cho lĩnh vực này.

Ngoài ra, với bất động sản, vấn đề pháp lý vẫn là nút thắt quan trọng. Theo phản ánh từ Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), quá trình hoàn thiện pháp lý của nhiều dự án hiện vẫn kéo dài từ 2–3 năm trước khi đủ điều kiện triển khai hoặc chuyển nhượng.

Thị trường M&A Việt Nam không thiếu cơ hội, điều còn thiếu hiện nay là một “luật chơi” đủ rõ ràng, minh bạch và tiệm cận chuẩn quốc tế để doanh nghiệp và nhà đầu tư có thể tham gia với niềm tin dài hạn.

Đây cũng là lý do Hiệp hội ra đời rất cần thiết.

Khi đi vào hoạt động chính thức, Hiệp hội VMAA sẽ mang lại giá trị gì?

Hiệp hội không chỉ dừng ở kết nối hay tổ chức diễn đàn. Chúng tôi định hướng xây dựng một hệ sinh thái nghề nghiệp bài bản cho M&A, bao gồm đào tạo, tư vấn pháp lý, kết nối đầu tư, chia sẻ dữ liệu thị trường, thúc đẩy hợp tác quốc tế và đề xuất chính sách.

Hiệp hội cũng hướng tới hình thành mạng lưới chuyên gia, luật sư, đơn vị tư vấn, quỹ đầu tư và doanh nghiệp để tạo ra hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện cho từng thương vụ, thay vì các giao dịch đơn lẻ, phụ thuộc nhiều vào quan hệ cá nhân như hiện nay.

Đại hội thành lập hiệp hội quy tụ hơn 200 khách mời doanh nghiệp, đầu tư, đối tác chiến lược và đại diện các cơ quan quản lý, chuyên gia kinh tế trong và ngoài nước. Điều đó cho thấy nhu cầu kết nối và chuyên nghiệp hóa thị trường là rất rõ ràng.

Theo bà, cộng đồng M&A hiện mong chờ những thay đổi chính sách nào để thị trường phát triển bền vững hơn?

Chúng tôi mong muốn thời gian tới sẽ tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý liên quan đến chuyển nhượng dự án, công bố thông tin, thẩm định tài sản và quy trình phê duyệt giao dịch.

Đặc biệt, cần có cơ chế minh bạch hóa dữ liệu doanh nghiệp và tài sản, giúp nhà đầu tư có thêm căn cứ đánh giá chất lượng thương vụ, giảm rủi ro và rút ngắn thời gian giao dịch.

Bên cạnh đó, việc xây dựng các chương trình đào tạo, chuẩn năng lực nghề nghiệp và từng bước hình thành hệ thống chứng chỉ hành nghề M&A cũng rất cần thiết để thị trường phát triển chuyên nghiệp hơn.

Nguồn: Vietnam Business Forum