Nâng cao vai trò của doanh nghiệp trong phát triển bền vững

Tăng trưởng xanh và phát triển bền vững đang là thách thức không nhỏ với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam. Để giải quyết các thách thức toàn cầu về tăng trưởng xanh, ứng phó với biến đổi khí hậu, duy trì nguồn nước, đa dạng sinh học, đô thị hóa và thành phố bền vững… thì vai trò của các cơ quan chính phủ và doanh nghiệp là hết sức quan trọng. Xung quanh vấn đề này phóng viên Tạp chí Vietnam Business Forum đã có cuộc phỏng vấn với ông Nguyễn Quang Vinh, Giám đốc Văn phòng DN vì sự phát triển bền vững (VCCI), Tổng Thư ký Hội đồng DN vì sự Phát triển Bền vững Việt Nam (VBCSD). Thu Hà thực hiện.

Ông đánh giá thế nào về xu hướng phát triển bền vững của các nước trên thế giới hiện nay?

Phát triển bền vững là xu thế tất yếu trong tiến trình phát triển của thế giới. Xu thế này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, mà còn hướng tới phục hồi và bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên, giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.

Mới đây, trong cuộc họp Hội nghị Hội viên của Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững thế giới (WBCSD) diễn ra tại Seoul, Hàn Quốc, đa số các đại biểu tham dự đã đồng ý với quan điểm Phát triển bền vững là yếu tố then chốt trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp và Báo cáo về Phát triển bền vững của doanh nghiệp là chiến lược quan trọng để tạo động lực thay đổi.

Ngoài ra, trong “Tầm nhìn 2050- Chương trình nghị sự mới cho doanh nghiệp” cũng hướng tới mục tiêu 09 tỷ người sống tốt trong giới hạn hành tinh thông qua 09 yếu tố như: Một thế giới- Con người& Hành tinh; Giá trị thật của con người; Phục hồi và tái tạo rừng; Tòa nhà hầu như không sử dụng năng lượng; Không có chất chất thải….

Một vấn đề nữa trong xu thế phát triển bền vững trên thế giới hiện nay là “Kinh doanh cùng người thu nhập thấp”. Đây là loại hình kinh doanh tạo ra lợi ích cho cả doanh nghiệp và cộng đồng, tạo giá trị gia tăng và nâng cao chuỗi giá trị sản phẩm. Điều này cũng đã được Việt Nam chú trọng trong thời gian gần đây. Một số mô hình kinh doanh cũng người thu nhập thấp tiêu biểu như: Nâng cao chuỗi giá trị chè Shan ở Hà Giang, Sắn hay thịt bò H’Mong…

Xu thế kinh doanh trong thế kỷ XXI là kinh doanh xanh, kinh doanh sử dụng ít tài nguyên, ít khí thải và thân thiện với môi trường, các doanh nghiệp thực hiện tốt trách nhiệm của mình với xã hội… Ngoài ra, xu thế kinh doanh và tiêu dùng bền vững cũng sẽ phát triển và được chú trọng, trong đó chính người tiêu dùng sẽ là một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị sản phẩm.

Vậy với Việt Nam, tình hình thực hiện trách nhiêm xã hội doanh nghiệp của các doanh nghiệp hiện nay như thế nào?

Thực tế, các DN Việt Nam đã biết đến PTBV và trách nhiệm xã hội từ hơn 10 năm qua và đã có những hành động thể hiện thực hiện TNXH tùy theo khả năng của ngành nghề hoạt động. Một vài năm trở lại đây ngày càng có nhiều doanh nghiệp nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này và đã đưa việc thực hiện trách nhiệm với xã hội thành chiến lược để phát triển dài hạn. Các doanh nghiệp đã có nhiều hoạt động xã hội tích cực như đóng góp, hỗ trợ các quỹ từ thiện, xóa đói, giảm nghèo và bảo vệ quyền lợi người lao động hướng đến phát triển bền vững. Rất nhiều doanh nghiệp coi thực hiện tốt trách nhiệm xã hội là một công việc không thể bỏ qua trên con đường hội nhập bởi nó vừa mang lại lợi ích cho doanh nghiệp, vừa mang lại lợi ích cho xã hội, đặc biệt là nâng cao khả năng cạnh tranh và hỗ trợ thực hiện tốt hơn pháp luật lao động Việt Nam.

Tuy nhiên đại đa số các DN Việt Nam vẫn còn thiếu tầm nhìn dài hạn đối với thực hiện TNXH vì chưa thực sự tin tưởng rằng đó là một kênh đầu tư hiệu quả nhất và kinh tế. Chính điều này đã dẫn đến tình trạng nhiều doanh nghiệp vẫn coi nhẹ thậm chí là thờ ơ với TNXH của mình.

Đâu là biện pháp giải quyết tình trạng này, thưa ông?

Để giải quyết được tình trạng này cần có sự nỗ lực ở cả hai phía. Thứ nhất, Nhà nước cần phải xây dựng các chính sách liên quan đến phát triển bền vững dựa trên cơ sở các chỉ tiêu đánh giá phát triển bền vững. Các Chiến lược bền vững, Chương trình mục tiêu quốc gia…được ban hành đã tạo tiền đề tốt giúp các doanh nghiệp nhận thức tốt hơn về TNXH của mình. Đặc biệt, cũng nên xây dựng các thể chế lâu dài thay vì các dự án riêng lẻ nhằm xây dựng môi trường cho DN phát triển và tạo ra vốn xã hội ở quy mô lớn.

Ngoài ra, các doanh nghiệp cần coi thực hiện TNXH là đầu tư cho tương lai, vì chính sự PTBV của DN mình, bởi về dài hạn, chính sự đầu tư này sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng được hình ảnh, duy trì sự tin cậy của các đối tác, khách hàng, cổ đông... từ đó giúp cải thiện năng lực cạnh tranh, chất lượng sản phẩm.

Là một nhân tố tích cực thúc đẩy cộng đồng doanh nghiệp trong việc thực hiện Định hướng chiến lược phát triển bền vững tại Việt Nam, năm qua Hội đồng DN vì sự phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD) đã có những hoạt động gì nhằm hỗ trợ cho các DN, Hiệp hội DN thực hiện tốt TNXH của mình?

Trong bối cảnh nền kinh tế còn nhiều khó khăn nhưng VBCSD đã luôn nỗ lực, đồng hành giúp doanh nghiệp thực hiện tốt TNXH của mình. Các nhóm hoạt động chính: Truyền thông và nâng cao nhận thức, hoạt động đào tạo, hoạt động nghiên cứu; Hợp tác quốc tế đều thu được những kết quả tốt.

Trong hoạt động truyền thông và nâng cao nhận thức, Hội đồng đã tổ chức được 11 hội thảo, thu hút hơn 1000 người tham dự. Trong đó có 01 Cuộc họp mở rộng, gặp và báo cáo Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân về tình hình hoạt động của VBCSD tại Hà Nội ngày 25/1/2012. Các hội thảo khác được tổ chức xung quanh các vấn đề nóng về tăng trưởng xanh và PTBV như: “Tăng trưởng kinh tế, quản lý tác động môi trường”; Hội thảo “Chiến lược Quốc gia về Tăng trưởng xanh”; “Các thành phố bền vững: Thách thức và cơ hội”; “Kinh doanh du lịch có trách nhiệm tại các khu bảo tồn”…

Trong hoạt động đào tạo, VBCSD đã tổ chức được 16 khóa đào tạo, thu hút 961 người. Các khóa tiêu biểu là: “Thúc đẩy thực hiện xã hội doanh nghiệp nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của DN trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế”; …

Ngoài ra, VBCSD cũng hoàn thiện 2 báo cáo về “Nâng cao năng lực kinh tế phụ nữ”; “Công trình xanh” và đang tiếp tục xây dựng 04 báo cáo về cơ hội cho một dân số đang già đi; sử dụng hiệu quả năng lượng…

Hội đồng cũng tham dự nhiều hoạt động hợp tác quốc tế về “Doanh nghiệp và quyền con người” tại Oslo, Na Uy; tham dự hội nghị thờng niên của WBCSD tại Thuỵ Sỹ; hỗ trợ thành lập BCSD của Lào…

Kế hoạch của VBCSD trong năm 2013 tới là gì, thưa ông?

Năm 2013, Hội đồng tiếp tục triển khai các nhóm hoạt động chính là truyền thông & nâng cao nhận thức; Đào tạo; Nghiên cứu; Hợp tác quốc tế; và Chương trình hành động chung. Đồng thời duy trì các hoạt động về truyền thông: Thiết kế, in và phát cho doanh nghiệp áp phích; Đăng tải các bài viết trên các báo Diễn đàn Doanh nghiệp, VIB Forum, Vietnam Potentials, tổ chức các Talk Show…

Về Dự án UNIDO-VCCI CSR: Hội đồng sẽ tiếp tục phối hợp với VITV thực hiện 02 Talkshow với 02 chủ đề “Vấn đề người tiêu dùng” và “Kinh doanh trung thực” vào tháng 01/2013 và tháng 03/2013; Phối hợp với VBCSD tiếp tục tổ chức giải thưởng CSR 2012 và tổ chức Lể trao Giải thưởng CSR 2012 cho các doanh nghiệp có thực tiễn tốt trong lĩnh vực môi trường và lao động. Lễ trao giải sẽ được truyền hình trực tiếp vào tháng 03/2013…

Đặc biệt, VBCSD sẽ tiếp tục huy động sự tham gia, đóng góp của các doanh nghiệp/tổ chức; tiếp tục triển khai các hoạt động thúc đẩy thực hiện các nguyên tắc của Hiệp ước toàn cầu, tổ chức các hội nghị/hội thảo, đào tạo và đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong công tác thực hiện chiến lược phát triển bền vững của Việt Nam.

Ngoài ra, các mô hình kinh doanh cùng người nghèo được WBCSD phối hợp với các tổ chức khác triển khai thành công ở Châu Mỹ. Trong thời gian tới, VBCSD sẽ hợp tác với các tổ chức quốc tế (Ngân hàng phát triển Châu Á, Tổ chức Phát triển Hà Lan…) triển khai các dự án về lĩnh vực này.