Gói tín dụng 30.000 tỷ đồng: Khó khăn trong việc tiếp cận

Gói tín dụng 30.000 tỷ đồng đã bắt đầu được thực hiện từ 1/6/2013 với mục đích tạo điều kiện thuận lợi để những người thu nhập thấp có cơ hội được sở hữu nhà ở, đồng thời kích cầu thị trường bất động sản (BĐS) hồi phục trở lại. Tuy nhiên, gói tín dụng ưu đãi này có đến đúng đối tượng hay không vẫn là điều gây ra nhiều tranh cãi.

Băn khoăn lãi suất

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư 11/2013/TT- NHNN nhằm hướng dẫn cho vay mua nhà ở xã hội theo Nghị quyết 02/NQ- CP vừa được ban hành, Thông tư ban hành đã thu hút sự quan tâm rất lớn từ phía người dân cũng như các doanh nghiệp BĐS. Thông tư quy định, gói tín dụng 30.000 tỷ đồng với lãi suất ưu đãi 6% sẽ được triển khai từ 1/6, thông qua 5 ngân hàng thương mại lớn là Agribank, BIDV, Vietcombank, Vietinbank và MHB.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia BĐS, có thể gói hỗ trợ tín dụng 30.000 tỷ chưa thể ngay lập tức tạo nên bước đột phá trên thị trường BĐS nhưng nó sẽ có sức lan tỏa và dần “hâm nóng” thị trường nhà đất. Mức lãi suất 6% và thời hạn vay 10 năm đối với người mua và 5 năm đối với doanh nghiệp được đánh giá là hợp lý. Bên cạnh đấy, việc mở rộng đối tượng được tiếp cận nguồn vốn vay cũng là một động thái tích cực cho thấy nỗ lực của các cơ quan quản lý trong việc giải quyết nhu cầu nhà ở cho người dân.

Tuy nhiên, vẫn có không ít những băn khoăn xung quanh gói lãi suất này. Bởi trên thực tế, theo quy định, hỗ trợ lãi suất 6% trong 3 năm đầu khiến không ít người đặt nghi vấn “liệu đây có thể là cái bẫy lãi suất dành cho người vay hay không”?. Chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành cũng nghi ngờ “Theo Thông tư này, thời hạn cho vay tối thiểu là 10 năm nhưng lãi suất chỉ chốt trong 3 năm đầu. Việc quy định lãi suất 6% trong 3 năm đầu, vậy lãi suất những năm sau sẽ như thế nào?”

Ông Thành phân tích, nếu Ngân hàng Nhà nước căn cứ vào mức lạm phát hiện nay là 6% để đưa ra mức cho vay với lãi suất 6% là không hợp lý: “Giải thích của Ngân hàng Nhà nước khiến cho chúng ta lo ngại, vì lỡ 3 năm nữa lạm phát lên 10% thì người dân sẽ chống đỡ thế nào? Với thời hạn cho vay mua nhà thường là 10 – 20 năm, lại căn cứ vào lạm phát thì khác nào đặt cả người vay và ngân hàng thương mại vào rủi ro”.

Đây mà mối quan tâm không chỉ riêng ông Thành mà còn là tâm trạng chung của tất cả những người đang có nhu cầu vay mua nhà. Yếu tố lãi suất sẽ là yếu tố quan trọng trong việc quyết định có vay hay không bởi đối tượng vay mua nhà là những người có thu nhập thấp. Những mối quan tâm chính hiện nay của họ vẫn là liệu chính sách có đến đúng đối tượng không? Lãi suất vay có như quy định hay chỉ là làm hàng giai đoạn đầu, sau lại là thả nổi tăng lên mức cắt cổ?

Về vấn đề này, ông Nguyễn Tiến Mạnh, Vụ trưởng Vụ Tín dụng, NHNN khẳng định sẽ không xuất hiện bẫy lãi suất. Theo ông Mạnh, Thông tư 11 của NHNN đã quy định rất rõ cho người dân và thị trường, trong 10 năm, không lúc nào lãi suất vượt quá 6%/năm “Thậm chí khi lãi suất xuống, hàng năm, NHNN sẽ công bố (ngay từ đầu năm) lãi suất bình quân của các ngân hàng thương mại đang cho vay và lấy một nửa mức đó, nhưng sẽ không bao giờ vượt quá 6%/năm”.

Tiêu cực có thể nảy sinh

Bỏ qua những băn khoăn về vấn đề lãi suất sau thời điểm 3 năm đầu áp dụng. Tại thời điểm này, khi gói hỗ trợ tín dụng 30.000 tỷ dành cho BĐS đã được triển khai thì nhiều người dân cũng như doanh nghiệp, đặc biệt là những người đang có nhu cầu vay mua nhà vẫn loay hoay trong việc tìm cách tiếp cận với nguồn vốn này.

Nhiều doanh nghiệp BĐS vẫn tỏ ra ái ngại trong việc xét duyệt điều kiện để được vay, việc xét duyệt có thể kéo dài trong vài năm. Bên cạnh đấy, theo quy định của Thông tư 11, các ngân hàng có quyền quyết định khách hàng của mình. Quy định này có thể sẽ nảy sinh những vấn đề bất cập trong việc xét duyệt hồ sơ cho vay như những dự án nào là “sân sau” của ngân hàng sẽ được tạo điều kiện dễ dàng vay vốn hơn các dự án của doanh nghiệp khác.

Quy định cũng chỉ rõ, trong tổng gói hỗ trợ 30.000 tỷ này, doanh nghiệp chỉ được vay 30% (9.000 tỷ), đây là một mức vay rất nhỏ so với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp hiện nay. Gói hỗ trợ doanh nghiệp này thực tế là rất nhỏ, chính vì thế không phải doanh nghiệp nào cũng dễ dàng tiếp cận với nguồn vốn trên. Khả năng phát sinh tiêu cực trong việc tiếp cận nguồn vốn trong hoàn cảnh hàng loạt doanh nghiệp đang gặp khó khăn về vốn là điều rất dễ xảy ra.

Về phía người dân, có ý kiến băn khoăn cho rằng, trong 70% của gói tín dụng 30.000 tỷ dành cho vay cá nhân kia thì sẽ có bao nhiêu % dành cho vay mua nhà ở thương mại, bao nhiêu % dành cho vay mua nhà thu nhập thấp. Nếu quy định chỉ ở mức chứng minh thu nhập của người vay có đảm bảo khả năng trả nợ hay không thì đối tượng mua nhà thu nhập thấp sẽ khó cạnh tranh với người mua nhà ở thương mại. Vì vậy, nếu không quy định rõ ràng về việc dành bao nhiêu vốn cho người thu nhập thấp thì những đối tượng này sẽ rất khó tiếp cận nguồn vốn trên.

Lương Tuấn