Công ty định mức tín nhiệm: Cần chuyên nghiệp, độc lập và khách quan

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến xây dựng Dự thảo Nghị định thành lập và hoạt động của công ty định mức tín nhiệm (CRA). Đây là loại hình dịch vụ tài chính cao cấp có vai trò hết sức quan trọng với sự phát triển của thị trường trái phiếu và rất được nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước quan tâm.

Theo ông Nguyễn Hoàng Hải, Tổng thư ký Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính-VAFI, Ban soạn thảo đã có nhiều nỗ lực để nghiên cứu loại hình dịch vụ cao cấp và mới mẻ này đối với thị trường tài chính Việt Nam. Tuy nhiên, nếu như chỉ theo tinh thần của Bản Dự thảo, VN sẽ không thể có được 1 CRA có đủ tin cậy cho cộng đồng các nhà đầu tư, điều đó có nghĩa là hướng xây dựng Nghị định thành lập CRA phải thay đổi cơ bản.

Phân tích của ông Hải cho thấy, hiện nay Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư và nhiều văn bản pháp luật về tài chính chứng khoán ngân hàng đều không cấm việc thành lập và hoạt động của công ty định mức tín nhiệm ( CRA ) và dịch vụ định mức tín nhiệm. Tuy nhiên, một số hoạt động đánh giá tín nhiệm từ Trung tâm thông tin tín dụng ( Ngân hàng nhà nước ) hay của 1 số doanh nghiệp đều hết sức sơ sài, không đủ sức tin cậy cho giới đầu tư, thậm chí 1 số hoạt động còn gây tác hại cho thị trường tài chính hoặc làm cho nhà đầu tư nhỏ lẻ và dân chúng hiểu nhầm. Vì vậy, để đánh giá năng lực tài chính của 1 tổ chức, những người đánh giá phải thật sự giỏi, có kinh nghiệm quốc tế, khách quan độc lập; không vụ lợi và không bao giờ thỏa hiệp với doanh nghiệp ( chính là tổ chức đi thuê và trả tiền dịch vụ ).

Kinh nghiệm quốc tế đã chỉ ra rằng, không nên có nhiều CRA vì như vậy sẽ dẫn tới tình trạng cạnh tranh không lành mạnh, đồng thời không đảm bảo chất lượng dịch vụ. Với thị trường tài chính VN, chỉ cần 2 CRA là đủ, ngoài ra còn có sự tham gia của CRA toàn cầu khi thực hiện các dịch vụ tín nhiệm đơn lẻ.

Được biết, từ năm 2004, nhóm chuyên gia của VAFI, IFC và NOMURA securities Institute đã từng khuyến nghị Bộ Tài chính nên thành lập 2 CRA. 1 CRA nội địa thành lập theo Luật Doanh nghiệp, có cổ đông sáng lập là CRA có uy tín hàng đầu trong khu vực chuyên phục vụ doanh nghiệp vừa và nhỏ ; và 1 CRA mang tầm vóc của 1 CRA toàn cầu- hoạt động dưới dạng chi nhánh hoặc doanh nghiệp có 100% vốn nước ngoài. “Tuy nhiên, các tiêu chí trên chỉ là điều kiện cần cho việc ra đời dịch vụ định mức tín nhiệm trên lãnh thổ Việt Nam và nếu chỉ có tiêu chí này thì không biết đến bao giờ VN mới có 1 CRA đủ uy tín ra đời”, ông Hải nói.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, với những thị trường tài chính nhỏ bé như VN thì sẽ khó thu hút được các nhà đầu tư chiến lược tham gia bỏ vốn vì đầu ra quá nhỏ, cộng với thói quen doanh nghiệp thường không thích định mức tín nhiệm, vì vậy để CRA ra đời và hoạt động, Chính phủ các nước đều phải tạo lập môi trường hoạt động cho CRA. Với Thai lan, Chính phủ qui định khi doanh nghiệp phát hành trái phiếu thì bắt buộc phải định mức tín nhiệm. Với Philippine và nhiều nước vùng Châu Mỹ La tinh, Chính phủ yêu cầu các tổ chức ngân hàng, bảo hiểm phải tiến hành đánh giá định mức tín nhiệm hàng năm… Như vây, để thu hút có chọn lọc các nhà đầu tư chiến lược có danh tiếng thì Chính phủ phải xây dựng khung khổ pháp lý để tạo lập môi trường hoạt động cho CRA.

“Để có thêm nhiều kinh nghiệm trong việc hoạch định chính sách, kêu gọi đối tác chiến lược và tham gia thành lập CRA, Bộ Tài chính nên hợp tác với công ty tài chính quốc tế ( IFC ) và Nomura securities Institute. IFC đã từng giúp chính phủ nhiều nước trong việc thành lập CRA và bản thân IFC cũng là cổ đông sáng lập của nhiều CRA”, ông Hải nói.

Anh Mai