Tái cơ cấu DN: Quan trọng là thay đổi tư duy

09:15:44 | 7/6/2010

Tái cơ cấu - hay nói cách khác là sự thay đổi, cải cách, sắp xếp lại cách quản lý của doanh nghiệp để phù hợp với tiến trình phát triển của xã hội đang là vấn đề mà bất cứ một DN muốn phát triển cũng đều quan tâm. Tuy nhiên, tái cơ cấu thế nào cho hợp lý thì không phải DN nào cũng làm được.

Chính sách vĩ mô

Từ tháng 10/2001, Chính phủ đã có Đề án tái cơ cấu doanh nghiệp và liên tục vận hành cho tới nay với nhiều cuộc bàn thảo, hành động và sửa chữa về cải cách, tái cơ cấu doanh nghiệp cả tầm vĩ mô tới từng doanh nghiệp. Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng đã phối hợp cùng các Bộ, ngành, xây dựng dự thảo đề án về tái cấu trúc nền kinh tế trong điều kiện kinh tế thế giới suy giảm. Theo đó, tái cơ cấu của Việt Nam sẽ tập trung vào lĩnh vực đầu tư, nhất là đầu tư công và hạ tầng cơ sở, tái cơ cấu doanh nghiệp, đặc biệt là tiếp tục đẩy nhanh tiến trình cổ phần hóa. Thời gian tới, mô hình phát triển cần được điều chỉnh theo hướng phát huy tối đa nội lực, đồng thời sử dụng có hiệu quả ngoại lực, tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế, của DN và sản phẩm sản xuất tại Việt Nam. Điều này đòi hỏi sự cải cách tổng thể, trong đó yêu cầu các DN phải tự thân vận động cải cách, đổi mới mạnh hơn. Nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan đã nói rằng, tái cơ cấu kinh tế là nhu cầu cấp thiết và hiện kinh tế Việt Nam đang đứng trước 3 nhiệm vụ gắn kết với nhau. Tầm ngắn hạn, Việt Nam đang tiếp tục đối phó với các tác động của cuộc khủng hoảng tài chính và suy giảm kinh tế toàn cầu; trung hạn, là vận dụng những cơ hội mới, ứng phó với những thác thức mới của thời kỳ “Hậu khủng hoảng”. Dài hạn hơn là chuẩn bị cho chiến lược phát triển kinh tế xã hội 10 năm 2011-2020.

Doanh nghiệp tái cơ cấu thế nào?

Hiện nay, Việt Nam có khoảng 350 nghìn doanh nghiệp với hơn 90% là doanh nghiệp vừa và nhỏ (Theo tiêu chí mỗi doanh nghiệp có vốn dưới 10 tỷ đồng và dưới 300 lao động). Các doanh nghiệp vừa và nhỏ có tổng vốn khoảng 85 tỷ USD, hàng năm đóng góp khoảng 40% GDP, 50% việc làm mới. Tuy nhiên, theo Hiệp Hội DN nhỏ và vừa Việt Nam, có tới 60% DN vừa và nhỏ đang gặp khó khăn. Hơn nữa, suy thoái kinh tế đã tạo áp lực khiến doanh nghiệp nhỏ và vừa bộ lộ rõ những yếu kém của mình về tiềm lực vốn, cơ sở vật chất kỹ thuật, trình độ quản lý, đội ngũ nhân viên thiếu trình độ... Có lẽ vậy, kể từ tháng 5/2009, trong phiên họp của Chính Phủ đã đưa ra thông điệp “Tập trung đẩy mạnh sản xuất”. Kèm theo đó là yêu cầu mỗi doanh nghiệp cần tranh thủ thời cơ, đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản lý... để nâng cao khả năng cạnh tranh.

Trên thực tế, từ năm 2001, các đề án tái cơ cấu của doanh nghiệp đã và đang bắt đầu được triển khai. Nhiều mô hình công ty mẹ - công ty con, mô hình tập đoàn đã hình thành sau khi cơ cấu lại doanh nghiệp. Với sự giúp đỡ của Ngân hàng Thế giới và Bộ phát triển Quốc tế Vương Quốc Anh tài trợ cho Dự án thí điểm tái cơ cấu DN, Tổng công ty Dệt may Việt Nam Vinatex, Thủy sản Seaprodex Đà Nẵng, Vinacafe, được chọn thí điểm chia làm 2 giai đoạn 2003-2005 và 2005-2008 tới nay đã thu được kết quả rất tốt. Ví dụ Vinatex, sự thay đổi đầu tiên là từ tư duy lãnh đạo đã khiến tổng công ty này trở thành tập đoàn mang thương hiệu nổi tiếng và doanh thu tăng gấp nhiều lần những năm trước.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, thực tế, khủng hoảng kinh tế xét về mặt tích cực đã mang lại nhiều cơ hội cho Việt Nam trong việc tăng được giá trị đồng USD thu được từ xuất khẩu, còn các DN khác thì tận dụng được cơ hội mua được trang thiết bị hiện đại của nước ngoài với giá rẻ. Hơn nữa, nhiều DN được sự hỗ trợ của Chính phủ như hoãn, giảm thuế, chậm nộp thuế, khoanh nợ xấu, bù lãi xuất... Ngoài ra việc mua bán, sát nhập, chuyển đổi chia tách doanh nghiệp thực sự đang là một cuộc sàng lọc tự nhiên khiến DN vững chắc hơn trong kinh doanh.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, tái cơ cấu là cần thiết trong xu thế hội nhập và doanh nghiệp cần tiếp tục thực hiện. Theo đó, DN cần thay đổi tư duy từ lãnh đạo doanh nghiệp và triển khai đúng trọng tâm, lộ trình đã vạch ra. Thứ hai, đào tạo và đào tạo lại để thay đổi tư duy, nâng cao kiến thức người lao động, cung cấp đầy đủ thông tin về việc tái cơ cấu DN, có sự chuẩn bị về tư tưởng, sẵn sàng đương đầu với khó khăn. Thứ ba, cần xác định thời điểm hợp lý, tìm ra mô hình hợp lý phù hợp với doanh nghiệp mình…

Kim Phượng