Cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống tham nhũng

09:29:25 | 27/5/2010

Vietnam Business Forum đã có cuộc trao đổi với ông Trần Quang Tiến, Phó Vụ trưởng Vụ theo dõi công tác phòng chống tham nhũng, Văn phòng Ban chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng về việc Việt Nam thực hiện Công ước của Liên hợp quốc về chống tham nhũng (Công ước) và những ảnh hưởng của việc phòng, chống tham nhũng đối với DNVN.

Ảnh: Minh họa

Thủ tướng Chính phủ vừa ký Quyết định số 445/QĐ-TTg ngày 07/4/2010 phê duyệt Kế hoạch thực hiện Công ước của Liên hợp quốc về chống tham nhũng (Công ước). Ông có thể cho biết cụ thể hơn về kế hoạch này?

Việt Nam gia nhập Công ước của Liên hợp quốc về chống tham nhũng từ tháng 12/2003, nhưng cho đến ngày 30/6/2009, Chủ tịch nước mới ký Quyết định số 950/2009/QĐ-CTN phê chuẩn Công ước. Sau khi Bộ Ngoại giao Việt Nam gửi Công hàm về việc phê chuẩn Công ước đến Tổng Thư ký Liên hợp quốc, ngày 28/9/2009, Tổng Thư ký Liên hợp quốc gửi văn bản thông báo Công ước bắt đầu có hiệu lực đối với Việt Nam từ ngày 18/9/2009. Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã ký Quyết định số 445/QĐ-TTg ngày 07/4/2010 phê duyệt Kế hoạch thực hiện Công ước của Liên hợp quốc về chống tham nhũng (Công ước). Đây là một Quyết định quan trọng trong hệ thống các văn bản chỉ đạo của Chính phủ về thực hiện công tác phòng, chống tham nhũng. Về mặt chủ quan mà nói Quyết định số 445 phê duyệt Kế hoạch thực hiện Công ước có tính khả thi cao vì nội dung thực hiện đã được đặt ra và cân nhắc trong quá trình xem xét để phê chuẩn Công ước. Kế hoạch thực hiện Công ước được giao cho Thanh tra Chính phủ chủ trì phối hợp với các cơ quan hữu quan xây dựng và đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Mục đích của kế hoạch là nhằm xác định nội dung lộ trình nội luật hóa các quy định của công ước, góp phần hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong PCTN; làm rõ trách nhiệm của các cấp các ngành trong việc thực hiện các giải pháp về phòng, chống tham nhũng; triển khai có hiệu quả các quy định của Công ước phù hợp với nguyên tắc hiến pháp, pháp luật và điều kiện kinh tế, xã hội của Việt Nam. Yêu cầu của quá trình triển khai thực hiện Kế hoạch phải chủ động, kịp thời, đồng bộ, có lộ trình cụ thể, phù hợp với Chiến lược cải cách tư pháp; xây dựng pháp luật và Chiến lược quốc gia PCTN.

Pháp luật của Việt Nam về cơ bản đã phù hợp với nội dung của Công ước, nhưng còn thiếu cụ thể và chưa đồng bộ. Trong Chiến lược Quốc gia PCTN đến năm 2020, Chính phủ đã có kế hoạch sửa đổi, bổ sung, ban hành mới dự luật, nghị định, thông tư, quyết định... Tuy nhiên, để đáp ứng dầy đủ các yêu cầu của Công ước, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện pháp luật như: báo cáo, đề án, dự án luật, nghị định, quyết định, quy chế, thông tư liên tịch, kế hoạch về một số nội dung. Đó là các biện pháp phòng ngừa, đặc biệt là cơ chế bảo đảm các tổ chức tín dụng, tài chính, ngân hàng, đáp ứng yêu cầu giám sát, kiểm tra, điều tra thích hợp và thực hiện các quy định về bí mật ngân hàng; xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá, đo lường tham nhũng và hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng...; Bổ sung tội danh tham nhũng và thực thi pháp luật, đáng lưu ý có nghiên cứu đề xuất bổ sung hành vi tham nhũng khu vực tư, hành vi làm giàu bất hợp pháp của công chức, quy định pháp nhân là chủ thể tham nhũng...; Thu hồi tài sản tham nhũng, kiểm soát thu nhập, sửa đổi quy định về minh bạch tài sản và thu nhập...

Lộ trình thực hiện Công ước được chia thành 3 giai đoạn: Giai đoạn I từ nay đến năm 2011; Giai đoạn II từ năm 2011 đên năm 2016; Giai đoạn III từ năm 2016 đến 2030.

Hiện nay, có rất nhiều chương trình và dự án thực hiện về phòng, chống tham nhũng và nâng cao tính minh bạch, trong đó có dự án: “Xây dựng tính Nhất quán và minh bạch trong quan hệ Kinh doanh tại Việt Nam”, gọi tắt là (ITBI). Ông đánh giá như thế nào về dự án này?

Dự án “Xây dựng tính Nhất quán và Minh bạch trong quan hệ kinh doanh tại Việt Nam (ITBI)” là dự án mang tính phòng ngừa, phù hợp với quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước trong công tác PCTN. Nhiệm vụ của Dự án nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam cùng hành động nhằm đảm bảo cải thiện mọi điều kiện kinh doanh trên các nội dung: huy động cộng đồng doanh nghiệp nâng cao nhận thức xây dựng chính sách, tạo điều kiện triển khai thông lệ kinh doanh đã được cải thiện, tiến tới hợp tác với các cơ quan Chính phủ nhằm hạn chế mọi điều kiện gia tăng tham nhũng. Do vậy, nếu được thực hiện đồng bộ với các dự án mang tính phòng ngừa khác sẽ góp phần tích cực thúc đẩy hiệu quả công tác PCTN của Việt Nam.

Theo ông, dự án cần thực hiện những hoạt động thiết thực gì để đóng góp hơn nữa vào công tác phòng, chống tham nhũng? Liệu cơ quan chính phủ có hỗ trợ gì cho dự án trong quá trình thực hiện?

Doanh nghiệp là đối tác quan trọng đối với Chính phủ trong việc nỗ lực chống tham nhũng. Tuy nhiên, cần xuất phát từ đặc điểm mô hình các doanh nghiệp Việt Nam, cần cụ thể hóa khái niệm nhất quán và minh bạch theo cách mà mọi các doanh nghiệp có thể tiếp cận trong quá trình xây dựng chiến lược kinh doanh hướng tới phát triển bền vững, bất kể là doanh nghiệp lớn hay nhỏ, kinh doanh trong lĩnh vực gì. Quá trình thực hiện cần quán triệt quan điểm xây dựng lộ trình, xác định trọng tâm, trọng điểm.

Dự án cần phải được quan tâm đúng mức, cần được tập trung chỉ đạo của các cấp, các ngành; trước mắt là huy động nỗ lực của các doanh nghiệp trong nước và các tổ chức quốc tế có tiềm lực đang hoạt động tại Việt Nam, lâu dài cần phát huy hiệu quả, huy động tất cả các nguồn lực tham gia. Dự án đặc biệt có nhiều thuận lợi khi Thủ tướng Chính phủ quyết định phê duyệt Kế hoạch thực hiện Công ước này.

Theo ông, Việt Nam cần phải thực hiện triệt để những vấn đề gì để công cuộc phòng, chống tham nhũng đạt hiệu quả?

Từ kinh điển thế giới xác định tham nhũng là phạm trù lịch sử xuất hiện cùng với sự ra đời của Nhà nước và tồn tại song song cùng với sự phát triển của Nhà nước. Vì vậy, đấu tranh chống tham nhũng luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của các nước trên thế giới, thực tiễn nhiệm vụ này vô cùng đa dạng và phức tạp tùy theo tình hình, đặc điểm mỗi nước.

Đối với Việt Nam cũng vậy, từ quyết tâm chính trị tới hành động mang lại hiệu quả không phải lúc nào cũng như mong muốn. Quán triệt mục tiêu ngăn chặn, từng bước đẩy lùi tham nhũng; tạo bước chuyển biến rõ rệt để giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế-xã hội; củng cố lòng tin của nhân dân; xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch, vững mạnh, đội ngũ cán bộ, công chức kỷ cương liêm chính… là những việc mà Việt Nam cần nhất quán thực hiện để công cuộc phòng, chống tham những đạt hiệu quả.

Quỳnh Chi