Ngành Hải quan: Góp sức đẩy lùi nhập siêu kiềm chế lạm phát

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính, các biện pháp chống nhập siêu, kiềm chế lạm phát đã và đang được ngành Hải quan chủ động thực hiện trong những năm gần đây. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả cao rất cần sự nỗ lực vào cuộc của các bộ, ngành.

Cân đối cơ cấu nhóm hàng

Theo đánh giá của Tổng cục Hải quan, tình trạng nhập siêu vẫn kéo dài vì Việt Nam đang trong giai đoạn đầu tư phát triển, đầu tư cho sản xuất, với phần nhiều máy móc phải nhập khẩu, vật liệu hoặc do sản xuất chưa đủ hoặc chưa tự sản xuất được (kể cả phục vụ cho sản xuất trong nước lẫn cho gia công xuất khẩu). Vì vậy, việc hạn chế nhập siêu tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay rất khó khăn.

Ông Bùi Thái Quang, Phó Chánh văn phòng Tổng cục Hải quan cho biết, việc chống nhập siêu, kiềm chế lạm phát cốt yếu nằm ở chỗ cân đối được cán cân xuất nhập khẩu, cơ cấu nhóm hàng cần khuyến khích xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu.Việt Nam có thể áp dụng các biện pháp hàng rào kỹ thuật hữu hiệu, đối với các mặt hàng tiêu dùng không thiết yếu giúp đẩy cán cân thương mại trở nên ổn định hơn, đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu nhiều hơn để bù đắp thâm hụt từ hàng nhập khẩu theo đúng các điều kiện do WTO quy định. Đồng thời, áp dụng biện pháp thuế song song với các giải pháp về tín dụng để hạn chế nhập hàng tiêu dùng không thiết yếu. Có giải pháp phù hợp duy trì cơ cấu nhập khẩu hàng tiêu dùng cần thiết và tiến tới hạn chế những hàng tiêu dùng không cấp thiết.

Đồng thuận với quan điểm của ngành Hải quan, Vụ trưởng Vụ Kinh tế Dịch vụ (Bộ Kế hoạch - Đầu tư) Lưu Quang Khánh cũng nhận định, năm 2011, kim ngạch XNK của Việt Nam sẽ tăng hơn 10% so với năm 2010. Để kiềm chế nhập siêu, các chuyên gia kinh tế cho rằng, cần cơ cấu lại mặt hàng nhập khẩu một cách hợp lý.

Chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh cho rằng, tỷ lệ hàng tiêu dùng nhập khẩu chỉ chiếm khoảng 10% tổng kim ngạch nhập khẩu nên có giảm nhập nhóm hàng này cũng không khiến kim ngạch nhập khẩu cả nước giảm nhiều. Hai nhóm hàng gồm: máy móc thiết bị nhập khẩu chiếm khoảng 30% và nguyên phụ liệu sản xuất chiếm 60% kim ngạch nhập khẩu mới cần phải cân đối lại để hạn chế và giảm nhập. Cũng theo ông Ánh, việc nhập khẩu gia tăng về con số tuyệt đối là đáng lo ngại. Kim ngạch nhập khẩu chiếm 82,8 tỷ USD năm 2010 trên tổng số hơn 100 tỷ USD là quá lớn, sẽ chi phối khủng khiếp đến nền kinh tế, giá cả hàng hóa.

Củng cố nội lực, kiểm soát XNK

Nhằm phục vụ công tác chống nhập siêu, kiềm chế lạm phát, theo ông Bùi Thái Quang, hiện nay ngành Hải quan tiếp tục đẩy nhanh tiến độ xây dựng và triển khai chương trình phần mềm dữ liệu giá thay thế hệ thống cũ không còn phù hợp; ban hành quy chế xây dựng, thu thập, cập nhật và cơ sở dữ liệu về Danh mục hàng hoá, biểu thuế và phân loại, áp dụng mức thuế đối với hàng hoá xuất nhập khẩu. Tăng cường kiểm tra sau thông quan, chống buôn lậu, thanh tra việc phân loại hàng hoá, áp dụng mức thuế đối với hàng hoá đã thông quan và thông báo kịp thời kết quả kiểm tra, thanh tra về phân loại hàng hoá cho khâu thông quan trong thời gian sớm nhất (theo Thông tư 49 là trong vòng 5 ngày làm việc) để làm cơ sở thu thập, cập nhật cơ sở dữ liệu nhằm thực hiện thống nhất trong toàn ngành.

Tuy nhiên, theo phản ánh của các đơn vị hải quan, có một thực tế, hiện nay, một số Bộ, ngành đã ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật và điều kiện thông quan đối với một số mặt hàng cụ thể nhưng chưa ban hành danh mục kèm theo. Để cơ quan hải quan có cơ sở giải quyết thông quan, các bộ, ngành cần xây dựng Danh mục các loại hàng hoá cần hạn chế nhập khẩu (có mã số HS) thông qua việc áp dụng một số hàng rào kỹ thuật, như: cấp phép nhập khẩu, kiểm tra Nhà nước về chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng nhập khẩu, kiểm dịch động, thực vật....

Nhằm giúp các bộ, ngành có những quyết sách, điều chỉnh chính sánh XNK, ngành Hải quan sẽ cập nhật, phân tích tách bạch rõ ràng cơ cấu nhập khẩu số lượng lớn hàng tiêu dùng không thiết yếu, để biết được những mặt hàng nào trực tiếp đi vào sản xuất và những thứ gì chỉ phục vụ cho cuộc sống hằng ngày của cá nhân. Từ đó, cơ quan quản lý có định hướng chính sách rà soát chặt chẽ để có cơ sở cấp vốn vay nhập hàng, cũng như sử dụng các biện pháp khác như cấp giấy phép tự động…nhằm hạn chế nhập khẩu những mặt hàng tiêu dùng không thiết yếu.

Hiền Anh