Bệnh viện quá tải: Bài toán vẫn nan giải

Tình trạng quá tải là vấn đề nóng từ nhiều năm nay của ngành y tế. Mặc dù đã có nhiều giải pháp được triển khai quyết liệt nhưng đến nay “căn bệnh mãn tính” này vẫn đang diễn ra hết sức trầm trọng ở tất cả các bệnh viện tuyến Trung ương cũng như tuyến tỉnh, đặc biệt là tại một số khoa trọng điểm như: khoa sản, chấn thương, nhi, ung bướu…

Tăng giường để giảm tải

Tình trạng quá tải triền miên và trên diện rộng ở hầu hết các bệnh viện không chỉ gây không khí căng thẳng, mệt mỏi cho bệnh nhân mà còn tăng áp lực cho cán bộ y tế trong việc đảm bảo chất lượng điều trị bệnh. Theo báo cáo của Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế, hiện tượng quá tải tại một số chuyên khoa vẫn còn phổ biến. Tại một số bệnh viện tuyến Trung ương và tuyến tỉnh, có nơi công suất sử dụng giường bệnh tới 250 - 290%.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, đầu tiên phải kể đến là sự phân bố bệnh viện không đồng đều giữa các vùng miền, chủ yếu tập trung ở các đô thị, vùng kinh tế phát triển. Năng lực cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh cũng như chất lượng điều trị của tuyến dưới thấp, không tạo được lòng tin của người dân địa phương, trong khi đó, điều kiện kinh tế phát triển, giao thông thuận lợi, đời sống được nâng cao, người bệnh có xu hướng lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh có trình độ kỹ thuật cao, gây nên tình trạng quá tải trầm trọng tại các bệnh viện tuyến trên. Đồng thời, mô hình bệnh tật thay đổi, từ mô hình các bệnh truyền nhiễm sang mô hình các bệnh không lây nhiễm chiếm đa số (62,5%) như bệnh về tim mạch, tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa, đái tháo đường…Hơn nữa, số giường bệnh trên 1 vạn dân của Việt Nam còn rất thấp, trong khi tỷ lệ trên thế giới là 25 giường/vạn dân thì tại Việt Nam, con số này chỉ dừng lại ở 18 giường/vạn dân. Người bệnh không còn lạ với cảnh phải nằm ghép 2-3 người/giường; thậm chí ở khoa sơ sinh các cháu nhỏ cũng phải nằm ghép như bệnh nhân người lớn.

Theo Giám đốc Sở Y tế Tp.HCM Phạm Việt Thanh, quá tải bệnh viện là một thực trạng diễn ra thường xuyên trên địa bàn Thành phố từ hơn 10 năm qua. Từ năm 2008 - 2010, Sở Y tế đã tăng hơn 3.000 giường bệnh cho các bệnh viện. Tuy nhiên, tình trạng quá tải vẫn còn tập trung vào các bệnh viện chuyên khoa, các bệnh viện tuyến cuối. Nguyên nhân là do tâm lý mong gặp các bác sỹ giỏi chữa trị, chính vì vậy các bệnh nhân từ các tỉnh khác và cả trong Thành phố đều ít qua phân tuyến tại y tế tuyến trước mà đến thẳng các bệnh viện chuyên khoa, đa khoa hạng 1 để được điều trị, bất chấp việc họ sẽ gặp rất nhiều khó khăn cũng như tốn kém về chi phí.

Tại các bệnh viện ở Hà Nội, tình trạng cũng không khá hơn. Đơn cử như Bạch Mai - bệnh viện tuyến cao nhất nên những người đến đây điều trị không những là các bệnh nhân nặng tuyến cuối, mà còn cả ở các tỉnh và Hà Nội. Chính vì vậy, số bệnh nhân tăng gấp đôi, có lúc, có mùa từ 2-3 bệnh nhân/giường bệnh; mỗi bệnh nhân lại kèm thêm 2-3 người nhà, trong khi đó, nhân lực, cơ sở vật chất và trang thiết bị không tăng.

Cần những giải pháp lâu dài

Trước thực trạng trên, Bộ Y tế đã và đang thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó điển hình là: nâng cao chất lượng điều trị và giảm ngày điều trị trung bình một cách hợp lý; giảm diện tích các khu hành chính, tăng diện tích khu điều trị (tính từ năm 2007 đến nay, tất cả các bệnh viện trong cả nước đã bổ sung được thêm 20.000 giường bệnh, tương đương với việc xây dựng thêm 40 bệnh viện mới); xây dựng, hoàn thiện các bệnh viện vệ tinh và tăng cường công tác chỉ đạo tuyến; mở rộng các loại hình ngoại trú, triển khai mô hình bệnh viện gia đình, thực hiện khám chữa ngoài giờ, tiến hành khám sớm và nghỉ muộn để giảm tải; thực hiện Đề án 1816, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ y tế tuyến dưới thông qua luân chuyển cán bộ từ tuyến trên về công tác tại các bệnh viện tuyến dưới để hỗ trợ chuyên môn kỹ thuật; chú trọng đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng thêm bệnh viện,….

Nhờ nỗ lực triển khai đồng bộ những giải pháp trên, đến nay tình trạng quá tải đã được cải thiện đáng kể. Có bệnh viện cơ bản không còn nằm ghép (như Bệnh viện Việt Đức, Bệnh viện Thanh Nhàn, đặc biệt là khoa sơ sinh Viện Nhi TW). Trong điều kiện hiện nay, việc thực hiện các biện pháp giảm tải mang lại kết quả khả quan là điều cần được ghi nhận và đẩy mạnh triển khai trên diện rộng.

Tuy nhiên xét về lâu dài, để giải quyết tình trạng quá tải một cách triệt để nhất, ngành y tế cần tập trung hoàn thiện quy hoạch mạng lưới khám chữa bệnh, tăng số giường bệnh trên đầu dân. Toàn ngành cũng cần có chính sách đầu tư xây dựng thêm nhiều bệnh viện, chú ý đến cơ cấu vùng; đẩy mạnh xã hội hóa, đa dạng các loại hình dịch vụ khám chữa bệnh; điều chỉnh giá viện phí theo tuyến bệnh viện nhằm hạn chế tình trạng vượt tuyến. Bên cạnh đó, cần tăng cường cho tuyến cơ sở về cán bộ y tế, đặc biệt là người có năng lực, có chế độ chính sách cho người phục vụ ở cơ sở cũng như trang bị thêm trang thiết bị khám chữa bệnh hiện đại cho cơ sở. Quan trọng hơn, vấn đề tự chủ bệnh viện cũng phải được triển khai nhanh và đồng bộ, tạo thêm nhiều chính sách thông thoáng “cởi trói” cho bệnh viện tư.

Nguyệt Như