Có dấu hiệu chiếm dụng vốn trên thị trường chứng khoán?

Việc các doanh nghiệp không trả cổ tức cho nhà đầu tư, cũng như liên tục huy động vốn, tăng vốn, phát hành “pha loãng” thêm cổ phiếu là một trong những nguyên nhân khiến thị trường chứng khoán (TTCK) kém hấp dẫn thời gian qua. Vấn đề đặt ra là ai, cơ quan nào sẽ có trách nhiệm đứng ra đòi lại công bằng cho các nhà đầu tư, khi tiền cổ tức của họ luôn bị khất lần không trả, phát hành cổ phiếu thưởng lại trở thành cổ phiếu “phạt” vì mất giá.

Mốt hoãn trả cổ tức, cổ phiếu thưởng

Danh sách các doanh nghiệp lùi thời hạn trả cổ tức ngày một dài thêm như NHW, CTM, SD3, S64, ALV, HHL hay mới đây là SIC, PHT. Lý do chung mà các doanh nghiệp này đưa ra là “không cân đối được nguồn vốn”, “khó khăn về tài chính”.

Một số nguyên nhân khác như với NSN là do khó khăn về thu hồi vốn công trình, ngân hàng hạn chế cho vay hay S74 cho biết đang phải tập trung nguồn vốn để đảm bảo hoạt động sản xuất kinh doanh không bị gián đoạn…

Cá biệt, Công ty cổ phần Cơ khí Ô tô Hòa Bình (AHF) đã 6 năm chưa trả cổ tức một lần nào. Một số doanh nghiệp như DXG đưa ra lý do đang chờ văn bản hướng dẫn của cơ quan chức năng liên quan đến việc miễn thuế thu nhập cá nhân từ cổ tức. Tuy nhiên, lý do này cũng gặp phải các nghi vấn từ phía cổ đông. Họ cho rằng có nhiều cách để giải quyết vấn đề này thay vì bắt cổ đông phải chờ đợi thêm gần 4 tháng, đơn giản nhất là DXG cứ chi trả cổ tức bình thường với khoản trích dự phòng thuế thu nhập cá nhân, sau khi có văn bản hướng dẫn về giảm trừ thuế này, DXG có thể hoàn lại cho cổ đông.

Đối với việc trả cổ tức bằng cổ phiếu, nguyên nhân chậm chủ yếu do doanh nghiệp (DN) phải thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến tăng vốn và đăng ký niêm yết chứng khoán. Nếu cổ phiếu đang lên, thuận lợi cho việc niêm yết bổ sung cổ phiếu thì DN mới tích cực làm và ngược lại.

Nhà đầu tư chịu thiệt

Nhiều doanh nghiệp đưa ra lý do họ phải thực hiện nhiều thủ tục hành chính liên quan đến tăng vốn và đăng ký niêm yết chứng khoán nên mới chậm trễ như vậy. Tuy nhiên, ông Phạm Trung Minh, Phó trưởng phòng Đăng ký chứng khoán, Trung tâm Lưu ký chứng khoán (TTLK) lại cho rằng, lý do là chế tài xử phạt chưa có, đối với DN chậm trả cổ tức, Trung tâm lưu ký chỉ có công văn nhắc nhở, cảnh cáo mà thôi.

Nhiều nhà đầu tư cho biết, những thông tin hoãn trả cổ tức gây hoang mang cho họ vì như một tín hiệu thông báo sức khỏe của doanh nghiệp, chính vì vậy, việc báo hoãn trả cổ tức khiến nhiều doanh nghiệp bị hiểu lầm là đang làm ăn ‘có vấn đề”. Các cổ đông bị “delay” trả cổ tức cũng đặt ra nghi vấn về khả năng lãnh đạo hoặc thiếu minh bạch của doanh nghiệp.

Lãi suất cho vay quá cao đã khiến các doanh nghiệp không xoay xở được vốn để kinh doanh, sản xuất. Vì vậy, việc lùi thời hạn trả cổ tức đối với hàng loạt các doanh nghiệp thời gian qua sẽ “đỡ” được cho doanh nghiệp mối lo về vốn. Nhiều doanh nghiệp còn “khất lần” đến vài tháng, nửa năm khiến cho những cổ đông của họ bức xúc: Phải chăng có sự chiếm dụng vốn ở đây?

Quay lại vấn đề phát hành cổ phiếu thưởng, nhiều doanh nghiệp phải phát hành thêm cổ phiếu ngay khi đủ điều kiện, hàng loạt các công ty cổ phần lớn nhỏ đã không ngần ngại xem tăng vốn, phát hành cổ phiếu như một kênh huy động vốn tiện lợi, nhanh chóng, không phải chịu áp lực lãi vay. Đối với các doanh nghiệp lớn như ngân hàng thương mại cổ phần ACB, Sacombank, Eximbank, công ty chứng khoán SSI, SBS, KLS… thì mỗi lần phát hành thêm cổ phiếu cũng không ít hơn 100 tỷ đồng, nghĩa là có 10 triệu cổ phiếu sẽ đưa vào lưu hành.

Vấn đề chia thưởng cổ phiếu hay cổ tức từ lâu đã tốn nhiều giấy mực của báo chí, nhiều chuyên gia kinh tế cho biết, bản chất của việc chia thưởng hay phát hành thêm cố phiếu cho cổ đông hiện hữu là việc lấy tiền túi của cổ đông chia cho cổ đông. Việc “lăn chốt” để có được quyền nhận thưởng, quyền nhận cổ tức quyền mua thêm cổ phiếu đi đôi với việc nhà đầu tư bị “kẹt”vốn, thông thường là vài tháng để nhận được cổ phiếu. Nếu như thị trường chứng khoán bất ổn, giá cổ phiếu giảm thì nhà đầu tư sẽ không thể “cắt lỗ” ngay, khi đó, họ còn phải chịu thiệt hại tỷ lệ thuận với tỷ lệ chia thưởng, cổ phiếu thưởng lại thành cổ phiếu “phạt’.

Nhiều nhà đầu tư đặt ra câu hỏi, các doanh nghiệp liên tục tăng vốn để làm gì, khi mà việc tăng thêm một lượng lớn cổ phiếu sẽ gây áp lực cho ban lãnh đạo trong vấn đề tạo ra lợi nhuận trong các năm sau để bù đắp sự pha loãng. Công ty CP chứng khoán Kim Long (KLS) đã hai lần tăng vốn trong thời gian qua, tuy nhiên, đã có lúc KLS mang tiền mặt lên tới 1.644,75 tỷ đồng để gửi ngân hàng. Nếu doanh nghiệp nào cũng như KLS, cổ đông chỉ còn biết kêu trời khi các doanh nghiệp liên tục có những “chiêu” mới để tận dụng vốn đầu tư.

Hương Ly