Sàn giao dịch BĐS chưa đáp ứng được kỳ vọng

Khi các nhà đầu tư BĐS chuyển hướng mạnh mẽ sang đầu tư vào nhà đất thì vài trò các sàn giao dịch BĐS trở nên vô cùng quan trọng, góp phần minh bạch, lành mạnh thị trường. Tuy nhiên, trên thực tế, việc thực hiện nhiệm vụ này của các sàn giao dịch quả thực là “bất khả thi”

Số lượng nhiều, chất lượng ít

Mặc dù thị trường BĐS dường như còn đang trầm lắng nhưng các sàn giao dịch vẫn xuất hiện liên tục và còn có vẻ tăng hơn so với thời điểm này năm ngoái. Theo Cục Quản lý nhà và thị trường BĐS, sau hơn 2 năm phát triển, hiện cả nước đã có gần 400 sàn giao dịch BĐS. Các sàn giao dịch này được phân bổ tại một số địa phương, trong đó phần lớn đóng tại các đô thị lớn. Theo thống kê, TP HCM có 123 sàn; Hà Nội 82 sàn, Bình Dương 9 sàn, Đà Nẵng 6 sàn, Quảng Nam 1 sàn, Kiên Giang 2 sàn, Đồng Tháp 2 sàn…. Con số này hiện vẫn đang tiếp tục tăng lên. Đến nay, hầu hết doanh nghiệp BĐS lớn đều lập sàn giao dịch BĐS để chủ động bán các sản phẩm của mình, có những doanh nghiệp lập để…đối phó, cũng không ít cơ sở môi giới lập sàn để hợp thức hóa hoạt động môi giới. Do đó, sàn giao dịch BĐS thi nhau đua nở nhưng theo kiểu “mạnh ai nấy làm”.

Số lượng sàn giao dịch phát triển rầm rộ như vậy nhưng đáng tiếc lại tỷ lệ nghịch với lượng giao dịch. Đây là điều khiến cho ngay cả các chuyên gia đầu ngành, những tay đầu tư có máu mặt cũng phải dè chừng. Ghi nhận của Cục Quản lý nhà và thị trường BĐS cho hay, tổng số giao dịch BĐS thông qua sàn trên toàn quốc đạt 3.679 giao dịch, trong đó khu vực phía Bắc là 327 giao dịch: khu vực phía Nam là 3.352 giao dịch. Ước tính, tỷ lệ giao dịch BĐS thông qua hệ thống sàn giao dịch mới chỉ chiếm tỷ lệ 15% tổng giao dịch của thị trường và tỷ lệ giao dịch ngầm lên tới 85%. Rõ ràng, sau một thời gian dài bùng nổ, sự phát triển của các sàn giao dịch BĐS vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng làm minh bạch hóa thị trường BĐS trong nước.

Nâng cao tính minh bạch của thị trường BĐS

Sự thiếu minh bạch và kém hiệu quả trong hoạt động của sàn giao dịch là nguyên nhân chính khiến thị trường BĐS trong nước chậm phát triển, bị thao túng bởi nạn đầu cơ, làm giá. Đa số người mua nhà đất đều rất thiếu thông tin, nhất là với các dự án phát triển nhà ở, đô thị. Vì thế, để có được thửa đất, hay căn hộ phù hợp với nhu cầu sử dụng, rất ít người có thể tiếp cận với giá gốc. Nhiều người còn khẳng định, mua bán qua sàn có khi còn mất tiền oan.

Các chuyên gia Bộ Xây dựng cũng thừa nhận, các sàn mới hình thành nên tính chuyên nghiệp chưa cao, chưa thu hút được người dân giao dịch. Các sàn mới khi ra đời được quảng cáo rầm rộ nhưng cái cần nhất là cung cấp các dịch vụ tiện ích đảm bảo thuận lợi hơn trong giao dịch thì một số sàn lại chưa cung cấp được. Để giải quyết tình trạng này, nhiều ý kiến cho rằng, cần phải có sàn giao dịch chuyên nghiệp và hoạt động như sàn giao dịch chứng khoán. Một trong những yếu tố để thể hiện tích chuyên nghiệp của sàn giao dịch BĐS là nơi đây phải trở thành yếu tố thúc đẩy sự minh bạch của thị trường BĐS, chứ không đơn thuần là cung cấp dịch vụ môi mới và thu phí như hiện nay.

Vấn đề này, TS Lê Thẩm Dương đưa ra ý kiến: “Nếu các sàn giao dịch BĐS hoạt động như sàn chứng khoán thì những con số thống kê về lượng người thực sự có nhu cầu, lượng người đầu tư là bao nhiêu mới chính xác. Như thế, các thông số dự đoán cảm tính mới bị loại bỏ”.

Mặt khác, tình hình giao dịch quá lộn xộn như hiện nay cũng là điều khiến cho người dân hoang mang và điều đó càng làm “ô nhiễm” môi trường BĐS. Đáng báo động chính là những sàn giao dịch chưa tuân thủ các quy định của pháp luật, thậm chí có cả sàn giao dịch có dấu hiệu lừa đảo.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam cho rằng: “Trong bối cảnh hiện nay, cần nâng cấp dần các sàn để loại bỏ những sàn yếu kém, lợi dụng cơ chế để trục lợi”. Mặc dù trong thời gian vừa qua Bộ Xây dựng đã liên tục khuyến cáo người dân, nhà đầu tư nên vào sàn giao dịch BĐS để mua bán cho an toàn, song ông Nam cũng thừa nhận, hiện nay, vẫn còn thiếu những chế tài cụ thể, các sàn chưa được phân bố đều trên các tỉnh, thành, thủ tục thành lập còn quá đơn giản và dễ dãi. Do đó, các sàn cần phải có một quá trình đầu tư lớn cho cơ sở hạ tầng và nhân lực. Bên cạnh đó, cơ quan nhà nước cần có cơ chế để khuyến khích giao dịch qua sàn. Nếu không sẽ có tình trạng nhiều doanh nghiệp đồng loạt mở sàn để bán sản phẩm của mình, nhưng rồi lại đồng loạt đóng sàn khi bán xong dự án.

Lương Tuấn