Ngành điều gặp khó với chính sách mới

Thông tư số 13/2011/TT-BNNPTNT hướng dẫn việc kiểm tra an toàn thực phẩm hàng hóa có nguồn gốc thực vật nhập khẩu đã có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7. Theo thông tin từ Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas), với thông tư mới này, đến nay đã có đến 400 container điều thô về tới cảng Việt Nam nhưng vẫn chưa được thông quan. Mắc mớ này kéo theo việc nhiều doanh nghiệp kinh doanh trong ngành điều phải chiụ một khoản phí lưu kho, lưu bãi không nhỏ.

Cản trở từ chính sách mới

Theo tiêu chuẩn mới của thông tư 13/2011/TT-BNNPTNT , hàng hóa Việt Nam phải đáp ứng đủ 3 yêu cầu là: sản xuất tại quốc gia được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam công nhận đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về bảo đảm an toàn thực phẩm hàng hóa; bao gói hoặc chứa đựng trong các phương tiện phù hợp, ghi nhãn bằng tiếng Việt hoặc có nhãn phụ tiếng Việt; đã được kiểm tra và chứng nhận an toàn thực phẩm theo quy định. Tính đến thời điểm hiện tại, với nội dung của thông tư mới này, rất nhiều doanh nghiệp trong ngành sản xuất chế biến xuất khẩu hạt điều đã lên tiếng kể khổ với các cơ quan chức năng.

Tại hội nghị giao ban của Bộ Công Thương, ông Đặng Hoàng Giang, Tổng thư ký Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas) đã phân trần, thông tư trên mới được Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn ký ban hành ngày vào có hiệu lực vào đầu tháng 7. Trong khi đó, để chủ động có nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất ngay từ những tháng đầu năm các doanh nghiệp trong ngành điều đã phải ký kết hợp động nhập khẩu nguyên liệu với các nước đối tác. Một khó khăn khác cho các doanh nghiệp kinh doanh sản xuất hạt điều là việc thu mua nguyên liệu trên chủ yếu từ các nước Tây Phi, Đông Phi - khu vực không nhiều quốc gia được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam công nhận đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về bảo đảm an toàn thực phẩm hàng hóa. Chính điều này lại mâu thuẩn với quy định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn ngay trong tiêu chuẩn đầu tiên yêu cầu là :” Sản xuất tại quốc gia được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam công nhận đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về bảo đảm an toàn thực phẩm hàng hóa”. Ngoài ra, cũng theo ông Giang, hiện nay công suất chế biến của toàn ngành điều trong cả nước là 800.000 tấn điều thô/năm. Trong khi nguyên liệu trong nước mới đáp ứng được khoảng 300.000 tấn, nên việc nhập khẩu là không thể tránh khỏi.

Theo ông Nguyễn Thái Học – Chủ tịch Hiệp hội Điều Việt Nam: “ Hiệp hội hoàn toàn tán thành chủ chương của Quốc hội, Chính phủ và các Bộ trong việc tổ chức quản lý, thanh tra và kiểm nghiệm vệ sinh an toàn thực phẩm đối với hàng hóa nhập khẩu. Tuy nhiên Chính phủ và các cơ quan chức năng cũng cần xem xét đến thực tế là hiện nay, do các lô hàng nhập khẩu điều thô từ Tây Phi, Indonesia, Campuchia, đã ký hợp đồng nhập khẩu từ đầu năm 2011 (trước thời điểm ban hành Thông tư 13) của các doanh nghiệp nhập khẩu điều thô của Việt Nam đã và đang về Việt Nam và nếu không thể thông quan sớm sẽ có nguy cơ gây ách tắc cảng và ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất, giao hàng cho khách hàng của các doanh nghiệp. Chính từ quan điểm trên, mới đây Hiệp hồi Điều Việt Nam cũng đã có công văn khẩn đề nghị Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho phép gia hạn việc áp dụng các quy định mới của Thông tư 13/2011/TT-BNNPTNT đối với các doanh nghiệp nhập khẩu điều thô để sản xuất xuất khẩu của Việt Nam đến hết ngày 30/9/2011.

Ngoài ra Hiệp hội cũng đề nghị Bộ trưởng xem xét đưa hạt điều thô ra khỏi nhóm hàng bắt buộc phải kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hóa có nguồn gốc thực vật dùng làm thực phẩm nhập khẩu vào Việt Nam do hạt điều thô chỉ là nguyên liệu để sản xuất hàng xuất khẩu (hạt điều nhân). Ngoài ra, để tạo điều kiện cho một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của hàng hóa nông sản Việt Nam có lợi thế cạnh tranh, Vinacas cũng đề nghị giảm thuế nhập khẩu điều thô về mức 0% thay cho 5% như hiện nay; đề nghị Tổng cục Hải quan chỉ đạo các Cục, Chi cục Hải quan cho phép giải phóng các lô hàng điều thô nhập khẩu của các hợp đồng đã ký trước ngày 01/7/2011 (theo hình thức thông quan trước kiểm tra sau) để tránh thiệt hại cho doanh nghiệp.

Lối mở nào ?

Trước những bức xúc của các doanh nghiệp xuất khẩu hạt điều nêu ra, theo Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Thành Biên, hiện nay trước tình hình biến động thất thường của nền kinh tế trên thế giới cũng như trong nước. Nên trong thời gian 6 tháng từ này đến cuối năm Quốc hội, Chính phủ và các Bộ liên quan sẽ có nhiều chính sách mới nhằm kiểm soát chặt chẽ và điều tiết nền kinh tế vĩ mô. Trường hợp của Bộ NN&PTNT ban hành TT 13 là thực hiện những quy định bắt buộc của pháp luật liên quan đến yêu cầu về kiểm tra chất lượng và giám định về kiểm dịch. Trước đó, TT 25 là kiểm dịch động vật và nay TT 13 là kiểm dịch thực vật. Thực tế, cũng phải ghi nhận một số trường hợp, các đơn vị chức năng của các bộ chưa có cách xử lý và rút kinh nghiệm từ việc áp dụng các quy định liên quan đến thủ tục xuất nhập khẩu để phục vụ nguyên liệu cho sản xuất hàng hóa. Trước đây, ví dụ của ngành dệt may, đã phải trả giá đắt ở Thông tư 32, vì phải sau mấy tháng sau khi thông tư ra đời mới tìm được cách giải quyết. Theo đó, ông Biên cũng đề nghị các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ với các hiệp hội tìm cách tháo gỡ, không nên đánh đồng nguyên liệu phục vụ tiêu dùng trong nước với nguyên liệu phục vụ sản xuất hàng hóa xuất khẩu gây thiệt hại nặng nệ như trường hợp hiện tại của các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh hạt điều trong nước./.

Anh Phương