Đi tìm lời giải cho bài toán nguyên liệu ngành dệt may

Ông Lê Tiến Trường - Phó Tổng Giám đốc thường trực Tập đoàn Dệt may Việt Nam

“Với tốc độ tăng trưởng như hiện nay, mục tiêu năm 2011 xuất khẩu dệt may Việt Nam đạt trên 13 tỷ USD gần như nằm trong tầm tay nếu thời gian tới thị trường thế giới không có những biến động đặc biệt”. Đây là khẳng định của Ông Lê Tiến Trường - Phó Tổng Giám đốc thường trực Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) tại Hội nghị trực tuyến của Vinatex tổ chức ngày 24/6 vừa qua.

Xuất khẩu dệt may phấn đấu cán đích sớm

Xuất khẩu dệt may Vn 6 tháng đầu năm 2011 tăng xấp xỉ 30 % so với cùng kỳ năm 2010, ước đạt trên 6,1 tỷ USD. Riêng tháng 6 ước đạt trên 1,15 tỷ USD, tăng 11% so với tháng 5. Trong vòng 4 năm qua, đây là mức tăng trưởng xuất khẩu cao nhất vào những tháng đầu năm. Xét riêng trong lĩnh vực sản xuất để xuất khẩu, dệt may vẫn xuất siêu gần 2,1 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm.

Mặc dù nhìn vào tình hình xuất khẩu 6 tháng đầu năm nay, ngành dệt may vẫn tăng trưởng đúng theo kế hoạch nhưng trên thực tế ngành dệt may đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn. Chỉ tính riêng chi phí điện cho ngành dệt chiếm khoảng 10% giá thành. Việc tăng giá điện tạo thêm áp lực cho doanh nghiệp, làm tăng giá thành sản xuất từ 0,38 - 1,33%. Hơn nữa, nguồn vốn hoạt động của doanh nghiệp chủ yếu là đi vay nhưng với lãi suất cho vay cao (từ >20%, thậm chí 25%) thì doanh nghiệp không thể nào sử dụng nguồn vốn này để kinh doanh có hiệu quả được, đồng thời việc tiếp cận vốn cũng rất khó khăn. Bên cạnh đó lạm phát cao đã ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn nhân lực của ngành dệt may Việt Nam, khiến vấn đề lao động ngày càng trở nên trầm trọng. Ngoài ra Việt Nam còn phải cạnh tranh gay gắt với các đối thủ nặng kí trên thị trường quốc tế như: Trung Quốc, Ấn Độ, Bănglades, Indonesia…

Bên cạnh những khó khăn về nguồn nhân lực; tỉ giá ngoại tệ; lãi suất ngân hàng tăng cao;các chi phí điện, nước, xăng dầu, vận chuyển tăng…, việc giá bông tăng cao cũng là lý do chính khiến nhiều doanh nghiệp e ngại, không dám nhận những hợp đồng xuất khẩu dài hạn vì không thể dự báo được xu hướng của thị trường nguyên liệu. Thị trường nguyên liệu thế giới - nhất là giá bông xơ đang biến động rất thất thường, lúc cao nhất lên tới 5,2 USD/kg vào đầu quí I và hiện chỉ còn khoảng 3,4 USD/kg. So với cùng kỳ 2010, giá bông đã tăng gấp đôi, diễn biến rất phức tạp đã ảnh hưởng không nhỏ đến giá thành sản phẩm, dịch vụ, khả năng thanh toán và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Nguyên nhân chính là do tỉ giá tăng, mặt khác một phần là kinh tế hồi phục, nhiều nhà đầu cơ thấy tiềm năng lợi nhuận trong việc đầu cơ vào thị trường nguyên liệu này đã đẩy giá bông lên.

Trước những thách thức không nhỏ này, để đạt mục tiêu 6 tháng cuối năm 2011, tổng doanh thu phải thực hiện theo kế hoạch đạt 16.500 tỷ đồng (phấn đấu đạt trên 17.500 tỷ đồng); kim ngạch xuất khẩu là trên 1,113 tỷ USD (phấn đấu đạt 1,2 tỷ USD)…, ngành dệt may Việt Nam rất cần sự đồng hành của các cơ quan có liên quan cũng như sự nỗ lực tự thân của doanh nghiệp. Ông Trường cho biết mặc dù dự báo năm 2011 kinh tế thế giới tiếp tục phục hồi song vẫn chứa đựng những bất ổn khó lường. Tuy nhiên, với kinh nghiệm thương trường tích lũy trong nhiều năm, doanh nghiệp dệt may Việt Nam chắc chắn sẽ biết cách vượt qua thách thức một cách vững vàng cũng như tận dụng hiệu quả mọi cơ hội. Vì lẽ đó, nếu điều kiện thị trường diễn biến thuận lợi, toàn ngành dệt may sẽ tận dụng thật tốt cơ hội này để tạo sự tăng trưởng đột biến cao hơn và sớm cán đích trên 13 tỷ USD trong năm 2011 này.

Tháo gỡ khó khăn nguồn nguyên liệu

Giá bông tăng sẽ khiến nông dân mặn mà hơn với việc trồng bông. Nếu như cây bông trước đây chỉ được trồng chủ yếu ở các vùng Nam Trung bộ như Bình Thuận, Ninh Thuận, Đắk Lắk… thì những năm gần đây Vinatex đã triển khai thử nghiệm ở vùng Tây Bắc như Điện Biên, Sơn La… và đạt năng suất khá cao, mở ra nhiều triển vọng sáng sủa cho ngành dệt may. Đây chính là một trong những nền tảng quan trọng nhất tạo nguồn nguyên liệu ổn định cho ngành dệt may phát triển bền vững.

Nhận thấy sự cần thiết của cây bông và việc phát triển ngành bông, Vinatex đã xây dựng mục tiêu phát triển ngành bông với sản lượng 40.000 tấn bông xơ vào năm 2015 và 60.000 tấn vào năm 2020. Các mục tiêu này nhằm đảm bảo an ninh nguyên liệu ngành dệt may và tiến tới đáp ứng 10 - 15% nhu cầu nguyên liệu trong nước. Để thực hiện chiến lược này, Vinatex đã tiến hành thí điểm mô hình trồng bông trang trại tập trung có tưới và kết quả ban đầu đạt được rất khả quan. Hiện Vinatex có 3 trang trại trồng bông, tổng diện tích trồng bông đang tăng nhanh từ 10.400 ha (vụ trước) và dự kiến có thể tăng lên 15.000ha vụ bông năm nay. Tập đoàn cũng lên kế hoạch hợp tác với Campuchia để trồng bông, đồng thời đang nghiên cứu phát triển dự án sản xuất tơ nhân tạo vitco giá trị cao và phát triển trồng rừng tại Lào. Bên cạnh đó, một số dự án sản xuất lớn của Vinatex cũng đang tích cực triển khai như: Nhà máy sản xuất xơ, sợi tổng hợp tại Ninh Thuận; nâng cấp các nhà máy dệt thoi như dệt Vĩnh Phúc, Nam Định; đặc biệt Nhà máy xơ sợi Đình Vũ (Hải Phòng) dự kiến bắt đầu vận hành vào tháng 8/2011 cung cấp 15.000 tấn xơ sợi/tháng.

Ngoài ra trước những khó khăn về vùng nguyên liệu bông của Việt Nam, ông Trường cho biết sắp tới Tập đoàn sẽ trình Bộ Công Thương Đề án quy hoạch trồng bông theo Quyết định 29 ngày 8/1/2010 của Thủ tướng Chính phủ về chương trình trồng cây bông vải đến năm 2015 định hướng đến năm 2020. Theo đó, đến năm 2015, diện tích trồng bông sẽ đạt khoảng 30.000 ha, năng suất bình quân đạt 1,5 - 2 tấn/ha; đến năm 2020 sẽ tăng lên 76.000 ha, năng suất cũng tăng lên từ 2 - 2,5 tấn/ha. Với hướng phát triển đầy khả quan như trên, Đề án thực sự là lời giải quan trọng cho bài toán thiếu hụt bông nguyên liệu của ngành dệt may Việt Nam hiện nay.

Mỹ Châu