Triển vọng xuất khẩu thủy sản

Sáu tháng đầu năm, đại đa số các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam vẫn tiếp tục đạt lợi nhuận tăng cao. Theo số liệu của Hiệp hội Chế biến xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), nửa đầu năm 2011, xuất khẩu thủy sản mang về hơn 2,5 tỷ USD, đạt mức cao nhất từ trước đến nay. Đó không chỉ là tín hiệu vui cho ngành thủy sản mà còn là động lực thúc đẩy nền kinh tế cả nước gặt hái những thành công trong những tháng cuối năm.

Nhiều mặt hàng tăng trưởng ấn tượng

Theo ông Nguyễn Đình Hòe, Tổng thư ký của Hiệp hội Chế biến xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, một tín hiệu đáng mừng là giá trị xuất khẩu sang các thị trường của các doanh nghiệp trong ngành thủy sản đều tăng trưởng khả quan; trong đó, EU, Mỹ, Hàn Quốc, ASEAN, Mexico, Canada là những thị trường nhập khẩu giữ mức tăng trưởng 2 con số về cả về khối lượng và giá trị so với cùng kỳ năm 2010, với mức tăng trung bình từ 23-68%. Ngoài ra, phần lớn các mặt hàng xuất khẩu thủy sản chủ lực của Việt Nam trong 6 tháng đầu năm đều có mức tăng trưởng ấn tượng như: tôm các loại tăng 7,5% về khối lượng và 36% về giá trị; cá tra tăng 4,7% về khối lượng và 24,7% về giá trị; cá ngừ tăng 11,1% về khối lượng và 34,3% về giá trị. Theo dự báo của các chuyên gia kinh tế, tình hình thế giới từ nay đến cuối năm sẽ có nhiều diễn biến phức tạp, song với xu hướng cầu thủy sản thế giới vẫn tiếp tục gia tăng mạnh, cộng với sự sụt giảm nguồn cung cấp thủy sản khai thác và nuôi trồng ở một số nước thì XK thủy sản Việt Nam vẫn có triển vọng tốt đẹp với dự báo kim ngạch xuất khẩu sẽ vượt 5 tỷ USD.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn định hướng đến 2020, thuỷ sản sẽ tiếp tục là ngành đi đầu trong công cuộc công nghiệp hoá và hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn, nông dân. Toàn bộ ngành công nghiệp chế biến thuỷ sản được quản lý theo tiếp cận hệ thống, chuyên nghiệp hiệu quả, với công nghệ tiên tiến, hiện đại, có thương hiệu, có uy tín trên thị trường trong nước và quốc tế… Theo đó, Việt Nam sẽ giữ vững ba thị trường xuất khẩu chủ lực là EU - Nhật Bản - Mỹ, chiếm tỷ trọng 60- 65% trong tổng giá trị xuất khẩu của Việt Nam. Song song với việc tăng cường xúc tiến thương mại để mở rộng các thị trường tiềm năng trên thế giới như Đông Âu, ASEAN, Nam Âu, Trung Đông, Nam Mỹ cùng các thị trường đơn lẻ là Trung Quốc, Hồng Kông, Hàn Quốc, Úc… Các chuyên gia trong ngành tính toán, đối với số lượng khai thác từ các vùng biển tự nhiên sẽ có biện pháp giữ ổn định ở mức 2 triệu tấn/năm, trong đó khoảng 490.000 tấn cho chế biến xuất khẩu.

Thách thức vẫn ở phía trước

Tuy có những tiền đề quan trọng làm nền tảng để phát triển ngành như: sự thuận lợi về điều kiện tự nhiên ưu đãi, chính sách nhất quán, ủng hộ của các cơ quan ban ngành hữu quan, người nông dân đã có bề dày kinh nghiệm trong sản xuất và nuôi trồng các giống thủy hải sản đặc hữu có giá trị kinh tế cao, thị trường thủy sản Việt Nam vẫn còn phải đối mặt với không ít những khó khăn thách thức.

Ở thị trường nội địa, vấn đề nổi cộm hiện nay của ngành chính là chuyện thiếu nguyên liệu đầu vào cho chế biến và xuất khẩu. Nhiều số liệu báo cáo từ các địa phương có sản lượng xuất khẩu thủy sản lớn trong cả nước vẫn gặp phải tình trạng thiếu hụt nguyên liệu.

Theo đó, các nhà máy chế biến thường phải hoạt động dưới công suất. Ngoài ra, nguồn cá giống không đủ đáp ứng nhu cầu nuôi, dẫn đến giá tăng; giá thức ăn nuôi cá cũng không ngừng leo thang, lãi suất ngân hàng cao và nguồn vốn tín dụng rất khó tiếp cận.

Mặc dù đối mặt với nhiều rào cản, song các chuyên gia kinh tế vẫn nhận định, từ nay đến cuối năm ngành sẽ tiếp tục giữ được đà tăng trưởng cao trong kim ngạch xuất khẩu. Song cũng cần khuyến cáo tới các doanh nghiệp là muốn duy trì được mục tiêu này thì cắt giảm tối đa chi phí sản xuất chính là biện pháp tối ưu nên sử dụng. Còn theo Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), thủy sản là một trong những lĩnh vực xuất khẩu đem về nguồn ngoại tệ lớn, do đó mục tiêu chính trong lúc này là không đặt nặng lợi nhuận, vấn đề là làm sao tăng cường sản xuất, xuất khẩu để góp phần ổn định an sinh xã hội. Riêng về vấn đề nguyên liệu VASEP đề nghị các doanh nghiệp gia tăng phát triển nguồn nguyên liệu trong thời gian tới với tiêu chuẩn đặt vệ sinh an toàn thực phẩm lên hàng đầu, …để dễ dàng hơn trong việc tìm kiếm thị trường mới cho doanh nghiệp.