Xếp hạng tín nhiệm: Cần khách quan, khoa học và trung thực

Việc S&P hạ mức tín nhiệm của Mỹ đã làm rung chuyển cả thế giới trong những ngày qua cho thấy xếp hạng tín nhiệm đã trở nên vô cùng quan trọng trong sự phát triển kinh tế xã hội toàn cầu. Thế nhưng, tại Việt Nam, khái niệm này còn khá mới mẻ. Nhân dịp Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam VCCI công bố Báo cáo thường niên chỉ số tín nhiệm doanh nghiệp Việt Nam 2011, phóng viên Hương Ly - VBF đã có cuộc phỏng vấn với ông Nguyễn Văn Lạng – Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nhằm đưa ra cái nhìn khách quan nhất về vấn đề này. Hương Ly thực hiện.

Ông có đánh giá gì về nội dung của bản báo cáo xếp hạng tín nhiệm lần này?

Bộ phận biên soạn thực hiện nghiên cứu để cho ra đời báo cáo Chỉ số tín nhiệm doanh nghiệp lần thứ hai đã là một sự cố gắng rồi, vì tại Việt Nam các thông tin về đánh giá xếp hạng doanh nghiệp được công bố như thế này còn rất mới mẻ cho xã hội, đương nhiên là nó còn một số khiếm khuyết do các yếu tố tất yếu. Tôi nghĩ, từ năm 2012 sẽ hoàn thiện hơn.

Tôi cho rằng các tổ chức xếp hạng tín nhiệm cần nâng cao dung lượng mẫu, vì nếu xét mấy trăm doanh nghiệp để xếp hạng trong số hàng ngàn doanh nghiệp tại Việt Nam thì con số này còn khiêm tốn.

Ông có ý kiến gì về cách lựa chọn tiêu chí của các tổ chức xây dựng báo cáo chỉ số tín nhiệm lần này?

Khi đánh giá xếp hạng, những lĩnh vực nào của nền kinh tế là lĩnh vực quyết đinh, lĩnh vực chiếm tỷ trọng cao trong nền kinh tế hoặc ảnh hưởng lớn đến tương lai của một quốc gia phải là lĩnh vực các hãng xếp hạng tín nhiệm cần quan tâm. Theo tôi, cái quan trọng nhất để cho một quốc gia phát triển là công nghệ, có công nghệ mới thúc đẩy sản xuất, có sản xuất mới có doanh số. Báo cáo lần này cũng đã lấy tiêu chí công nghệ để đánh giá 100 doanh nghiệp lớn trong đó có 20 ngân hàng tại Việt Nam nên việc lựa chọn tiêu chí là phù hợp.

Tuy nhiên, các tổ chức thực hiện xếp hạng cần lưu ý trong bản đồ công nghệ, phải so sánh được Việt Nam với các nước xung quanh như ASEAN, APEC…, hay nhỏ hơn nữa là các doanh nghiệp với nhau để tìm được doanh nghiệp nào đang đi đầu trong lĩnh vực mà họ đang làm, như ai là số 1 trong lĩnh vực phần mềm, bán dẫn, sản xuất…, đó là cách giải quyết của vấn đề.

Xin ông cho biết làm thế nào để kiểm định kết quả xếp hạng tín nhiệm của một tổ chức có tốt hay không?

Muốn đánh giá được, thứ nhất, phải so sánh kết quả xếp hạng này với kết quả của một tổ chức hay một công ty, tạp chí đã từng đánh giá về xếp hạng tín nhiệm có uy tín trên thế giới về phương pháp nghiên cứu có tiệm cận không, nếu tiệm cận với họ thì sẽ thấy anh đáng tin cậy về mặt khách quan.

Sau đó, phải làm cho giới doanh nhân Việt Nam hiểu hết được giá trị đích thực của việc đánh giá này. Thứ 3, để cho các nhà quản lý, các nhà hoạch định chính sách thừa nhận kết quả, phương pháp luận mà bản báo cáo đã đề ra. Cuối cùng, phải có sự vào cuộc của giới truyền thông để cho mọi thành viên trong xã hội thừa nhận kết quả này.

Làm thế nào để các đánh giá xếp hạng tín nhiệm tại Việt Nam có thể đạt được uy tín trong cộng đồng, thưa ông?

Có thể có nhiều phương pháp đánh giá tín nhiệm và có nhiều người đứng ra đánh giá, nhưng làm thế nào để đánh giá của một tổ chức tại Việt Nam coi trọng và được cộng đồng tin vào, tôi nghĩ phải có 3 yếu tố khách quan, khoa học và trung thực. Hơn nữa, phải có phương pháp đánh giá và tiêu chí đánh giá phù hợp, cũng như có sự tham gia của nhiều cơ quan ban ngành cùng chung tiếng nói, còn chỉ một cơ quan thì chưa đủ sức.

Theo ông, liệu có nên đưa xếp hạng tín nhiệm vào quy chuẩn và giao cho một cơ quan chức năng thực hiện việc này?

Theo tôi, Báo cáo chỉ số tín nhiệm Việt Nam có một lợi thế là do Văn phòng Chủ tịch nước bảo trợ, hơn nữa đã có sự vào cuộc của VCCI. VCCI cơ quan này quy tụ một lực lượng lớn các doanh nghiệp VN và cũng đã có đánh giá về chỉ số cạnh tranh địa phương. Trên thế giới cũng đã sử dụng các phòng thương mại và công nghiệp để đánh giá xếp hạng tín nhiệm cho các doanh nghiệp. Đương nhiên sự bảo trợ là như vậy, nhưng cơ quan đứng ra làm việc đó vẫn cần phải xây dựng thương hiệu mạnh hơn nữa.