Thị trường chứng khoán 2012: Những tín hiệu tích cực

Điểm tựa niềm tin của nhà đầu tư bắt đầu từ việc nền kinh tế đang từng bước kiểm soát được lạm phát. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong tháng 1- tháng giáp Tết đã không vượt quá 1% tạo tiền đề cho việc giảm lãi suất trong năm 2012. Nhiều khả năng CPI tháng 2 sẽ đứng ở mức thấp và đây là cơ sở để hạ lãi suất trần huy động về 12% hoặc thận trọng hơn là 13%.

Trước đó, Ngân hàng Nhà nước cũng đã bật tín hiệu cho biết có thể sẽ tính tới chuyện hạ lãi suất trong quý II. Trong khi đó, các nước đang phát triển cũng bước đầu giảm lãi suất để tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp, tăng cường xuất khẩu, tạo đà hồi phục, tăng trưởng kinh tế. Như vậy, khả năng Việt Nam hạ lãi suất là rất có thể xảy ra.

Đặc biệt, thời điểm sau Tết Nguyên đán, thông tin thanh khoản ngân hàng được cải thiện rất nhiều là khá bất ngờ đối với thị trường nhưng nó được phát đi từ chính Ngân hàng Nhà nước và đây là cơ sở và kỳ vọng về việc hạ lãi suất.

Niềm tin của nhà đầu tư là một trong những yếu tố quan trọng quyết định xu hướng của thị trường trong ngắn hạn, những thông tin vĩ mô mang tính tích cực sẽ là cơ hội để thị trường chứng khoán tạo lập một đáy mới cao hơn đáy cũ.

Năm 2012 thị trường chứng khoán cũng đón nhận sự quan tâm đặc biệt của Chính phủ. Bộ Tài chính và Chính phủ đang nhìn nhận lại vai trò huy động vốn của TTCK một cách nghiêm túc. TTCK sẽ được tái cấu trúc để phát triển song song với hệ thống ngân hàng để giảm nhẹ gánh nặng cho chính hệ thống này.

Trên thực tế, những đợt sóng đang gối đầu nhau. Trước hết, sự ra đời của chỉ số VN30 đánh dấu sự mở đường cho một xu hướng đầu tư mới, bao gồm cả các quỹ lẫn cho các nhà đầu tư nhỏ lẻ, theo hình thức đầu tư chỉ số, nhắm vào các cổ phiếu đầu ngành. Bên cạnh đấy là quy định từ ngày 20/2/2012 hoạt động giao dịch sẽ được kéo dài sang buổi chiều. Đây là một diễn biến tăng tốc khá nhanh và bất ngờ bởi kế hoạch kéo dài thời gian giao dịch sang buổi chiều đã được xem xét và cân nhắc suốt năm 2007. Mặc dù không được như mong đợi là áp dụng T+2, nhưng kéo dài thời gian giao dịch được đánh giá cũng là một biện pháp giúp dần nâng cao tính thanh khoản.

Trước đó, giới đầu tư liên tiếp nhận được những thông tin và tín hiệu tốt lành từ các cơ quan chức năng. Đầu tiên phải kể đến những cam kết và động viên của Bộ trưởng Tài chính Vương Đình Huệ trong ngày khai xuân cho thị trường chứng khoán với tinh thần: “Chính phủ sẽ có biện pháp phục hồi chứng khoán” như Thủ tướng phát biểu trước Quốc hội hồi tháng 11/2011.

Doanh nghiệp đã thật sự “khỏe”?

Tuy nhiên, điểm nhiều vướng mắc trong tâm lý nhà đầu tư vẫn chưa được tháo gỡ, đặc biệt là “sức khỏe” của những doanh nghiệp đang niêm yết trên sàn. Việc thiếu vốn và lãi suất quá cao đang là một trong những cản trở để doanh nghiệp tạo dựng được niềm tin từ phía nhà đầu tư. Bên cạnh đó là những biến động phức tạp tại Mỹ, châu Âu và nguy cơ bất ổn giá dầu mỏ vẫn hiện diện. Tất cả những yếu tố này sẽ còn ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động của các doanh nghiệp nói chung và công ty niêm yết nói riêng.

Trông đợi của doanh nghiệp và nền kinh tế vào tái cấu trúc thị trường chứng khoán nói riêng và tái cấu trúc nền kinh tế nói chung là đúng đắn nhưng đó cũng là một quá trình lâu dài. Những khó khăn nhất dường như đang qua đi. Mặc dù vậy, các doanh nghiệp cần thời gian để ổn định và mở rộng lại sản xuất, kinh doanh và thị trường cần thời gian để hồi phục mạnh mẽ.

Tiến sĩ Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam thừa nhận, nền kinh tế vẫn đang trong tình trạng khó khăn, nhất là trong nửa đầu năm. Và hai trụ cột kinh tế là doanh nghiệp và ngân hàng đều đang và sẽ tiếp tục đối mặt với những khó khăn gay gắt.

Đối với doanh nghiệp, hầu hết vẫn đang phải đối mặt với mặt bằng lãi suất quá cao tới hơn 20% trong hơn một năm qua. Với lãi suất này và tình hình tiếp cận vốn không dễ dàng trong năm mới thì nhiệm vụ sống còn đối với phần lớn doanh nghiệp vẫn là duy trì để tồn tại.

Đối với ngân hàng, tình hình căng thẳng về thanh khoản đã bớt nóng khi thời điểm khắc nghiệt nhất là giai đoạn trước tết Nguyên Đán đã qua đi. Nhưng việc mất cân bằng trong cấu trúc huy động và cho vay (tỉ trọng vốn huy động ngắn hạn cho vay dài hạn quá lớn) đã kéo dài nhiều năm qua và khó lòng thay đổi trong một vài tháng.

Theo nhận định của các chuyên gia, các ngân hàng sẽ tiếp tục đối mặt với tình trạng kém thanh khoản. Một số ngân hàng nhỏ có thể sẽ rơi trở lại tình trạng phải chạy vạy đi vay trên thị trường liên ngân hàng, phải huy động vàng, USD lãi suất cao để bù đắp vào các khoản thiếu hụt tiền đồng. Tình hình có thể trở nên nghiêm trọng hơn nếu ngân hàng Nhà nước thực hiện rút bớt tiền khỏi lưu thông thông qua thị trường mở như thường làm dịp sau Tết.

Nhiều người tin rằng, vĩ mô đang phát đi những tín hiệu tích cực dần. Nhiều khả năng lãi suất sẽ được kéo xuống, muộn nhất là trong quý II tới. Thị trường vàng và USD cũng sẽ được quản lý chặt chẽ, trong khi BĐS vẫn trầm lắng thì dòng tiền sẽ nhanh chóng chảy vào chứng khoán.

Nhưng có một thực tế khác là thanh khoản trên thị trường chứng khoán vẫn khá thấp. Nó cho thấy sự thận trọng và sự chưa nhập cuộc thực sự của những dòng tiền lớn.

Lương Tuấn