Tủa Chùa tựa như cao nguyên heo hút mù sương với núi non trùng điệp, vực cao đèo sâu, kể cả dòng sông Đà chảy qua cao nguyên nay cũng ngoảnh mặt đi cũng chỉ để trơ lại núi đá dựng đứng hai bên bờ. Cách trở như vậy làm cuộc sống ở nơi đây như chậm lại, tách biệt với bên ngoài, tiềm ẩn những thế mạnh chưa được khai phá.

Ở đó, có những cây chè San Tuyết cổ thụ mấy trăm năm tuổi, hiện nay được xem là hiếm có trên thế giới.
Nói về chuyển biến của vùng đất đã gắn bó hơn 20 năm, ông Cao Xuân Đăng – Chủ tịch UBND huyện cho biết: “Cùng với sản xuất lương thực, Tủa Chùa còn đạt được thành quả rõ nét trong chăn nuôi đại gia súc như: dê, trâu, bò… Tuy quy mô còn nhỏ những cũng đủ để nói rằng Tủa Chùa đã có “Dê núi đá, cá sông Đà”.
Ông Đăng cho biết thêm: “Cây gì cũng đã trồng nhưng chỉ có cây chè là có thể mang lại hiệu quả kinh tế”. Theo các nhà khoa học ở Viện Giống cây trồng, trường Nông nghiệp…) đã tới khảo sát và khẳng định Tủa Chùa có gần 1 vạn cây chè cổ thụ hàng trăm năm tuổi (ước khoảng 400-500 năm). Hơn nữa, đây còn là giống chè quý mọc tự nhiên, ít có sự tác động của hóa chất nên nổi tiếng có chất lượng sạch, an toàn cho sức khoẻ. Tuy nhiên, chè Tủa Chùa vẫn chỉ quanh quẩn ở Điện Biên bởi khó khăn về công nghệ. Ông Nguyễn Trọng Nghiêu, Giám đốc Công ty Giống cây trồng Điện Biên cho biết: “Huyện được đầu tư 3 xưởng chế biến chè, nhưng công suất nhỏ, thiết bị thiếu đồng bộ cho nên sơ chế vẫn chủ yếu bằng phương pháp thủ công, hệ quả là chè cổ thụ có tiếng là “chè sạch’ song thực tế giá trị kinh tế chưa cao. Hiện nay, sản phẩm chè cây cao Tủa Chùa có giá bán trên thị trường 80.000 – 100.000 đồng/kg chè khô. Không chỉ có thế, khó khăn về đầu ra làm cho sản lượng chè của cả huyện mới chỉ đạt 5 tấn/năm. Ông Nghiêu mong mỏi có một dây truyền hiện đại đồng bộ để nâng cao công suất, chất lượng sản phẩm chè cây cao Tủa Chùa, tạo điều kiện hiện thực hóa đề án phát triển vùng sản xuất chuyên canh của tỉnh. Theo đề án này, đến năm 2010 huyện Tủa Chùa phấn đấu trồng 1.000 ha chè, trong đó có 500 ha chè kinh doanh phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.
Trần Liêm
từ ngày 18 – 19/12/2025
VCCI
từ 11/11/2025 đến 30/11/2025
VCCI