BẮC GIANG

Khoa học - Công nghệ tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội

11:34:27 | 4/9/2019

Trong 5 năm qua, Bộ Khoa học và Công nghệ (KHCN), UBND tỉnh Bắc Giang đã tập trung ưu tiên nguồn ngân sách hàng trăm tỷ đồng dành cho công tác nghiên cứu, ứng dụng thành tựu KHCN vào sản xuất trên địa bàn tỉnh, trong đó đã tập trung triển khai trên 20 dự án, đề tài khoa học cấp Nhà nước; 80 đề tài, dự án cấp tỉnh... Để tìm hiểu rõ hơn về vấn đề này, Tạp chí Vietnam Business Forum đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Đức Kiên, Giám đốc Sở KHCN tỉnh Bắc Giang. Hà Thành thực hiện.

Ông có thể cho biết những mô hình đề tài, dự án ứng dụng thành công và nổi bật nhất trong 5 năm qua?

Đối với Khoa học xã hội và nhân văn, thông qua việc nghiên cứu các đề tài, dự án đã góp phần đưa các chỉ thị, nghị quyết của Đảng và Nhà nước vào cuộc sống; đồng thời tiếp tục làm rõ hơn cơ sở khoa học phục vụ cho công tác quản lý của các cơ quan, ban, ngành tỉnh Bắc Giang. Trong đó, nổi bật là đề tài "Nghiên cứu, khảo sát đánh giá thực trạng kiến trúc cảnh quan và đề xuất giải pháp kiểm soát để quản lý không gian các tuyến phố chính thành phố Bắc Giang đến năm 2030 tầm nhìn 2050"…

Đối với lĩnh vực y tế, nhiều đề tài, dự án có kết quả nghiên cứu - ứng dụng tốt và đã được nhân rộng như: Đề tài “Nghiên cứu xây dựng mô hình điều trị và quản lý bệnh tăng huyết áp tại tuyến y tế cơ sở ở tỉnh Bắc Giang”; đề tài “Nghiên cứu nồng độ của Brain natriuretic peptid (BNP) huyết tương ở bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối thận nhân tạo chu kỳ tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Giang”. Các kết quả nghiên cứu đã đóng góp quan trọng trong điều trị, nâng cao chất lượng cuộc sống, chăm sóc sức khỏe cho người dân.    

Đối với lĩnh vực giáo dục và đào tạo, điển hình là đề tài: “Nghiên cứu nâng cao năng lực tự học cho học sinh lớp 10 thông qua chuyên đề môn Toán học, Vật lý, Hóa học” đã xây dựng tài liệu luyện đề và ngân hàng dữ liệu đề mở cho học sinh lớp 10 (website: thptngosilienbg.edu.vn) . Đến nay, đề tài mở rộng là tài liệu học - tự học các môn cho học sinh lớp 11, 12 và các môn học khác tại một số trường THPT trên địa bàn thành phố. Đề tài “Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục giới tính thông qua phương pháp tích hợp trong giảng dạy sinh học cho học sinh tại các trường THCS trên địa bàn tỉnh Bắc Giang” đã giúp các em chuẩn bị tâm thế vững vàng bước vào giai đoạn giáo dục cao hơn.

Nhiều đề tài, dự án phục vụ công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp và ngành nghề nông thôn được triển khai nghiên cứu, sản xuất thử nghiệm đạt hiệu quả, đó là sản xuất gạch không nung và đề tài: “Nghiên cứu giải pháp công nghệ, hiện đại hóa trong công tác quản lý, vận hành hệ thống đèn chiếu sáng công cộng trên địa bàn thành phố Bắc Giang” đã được ứng dụng để điều khiển, giám sát và giảm được hàng trăm tỷ đồng chi phí đầu tư hệ thống chiếu sáng công cộng của thành phố; tiết kiệm được trên 30% lượng điện năng tiêu thụ (tương ứng trên 1tỷ kWh điện/năm).

Đối với lĩnh vực nông nghiệp đã thu được hiệu quả rất lớn khi ứng dụng các tiến bộ KHCN từ kết quả đề tài, dự án. Đơn cử như: Ứng dụng một số quy trình công nghệ trước và sau thu hoạch để sản xuất và bảo quản quả vải chất lượng cao, rải vụ thu hoạch đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu tại huyện Lục Ngạn; Xây dựng mô hình sản xuất tiên tiến theo hướng VietGAP cho cây bưởi Diễn quy mô nông hộ tại huyện Hiệp Hòa…

Vậy ông có thể cho biết cụ thể hơn về những mô hình đề tài, dự án mang lại giá trị kinh tế cao trong sản xuất nông nghiệp tỉnh Bắc Giang?

Trong 5 năm trở lại đây, có rất nhiều đề án/dự án nghiên cứu KHCN ứng dụng thành công trong toàn tỉnh và được các địa phương trong cả nước đến tham quan, học tập. Trong đó có 7 mô hình dự án điển hình, đặc biệt được kể đến đó là:

- Dự án “Xây dựng chỉ dẫn địa lý cho vải thiều Lục Ngạn” đã được cấp đăng ký bảo hộ thương hiệu tại 5 nước (Nhật Bản, Hàn Quốc, Lào, Trung Quốc và Campuchia). Từ đó, tạo sự ổn định giá cả và tăng thu nhập cho người nông dân.

- Dự án “Xây dựng, tạo lập, quản lý và phát triển nhãn hiệu chứng nhận “Yên Thế” cho sản phẩm gà đồi của huyện Yên Thế”. Cục Sở hữu trí tuệ - Bộ KHCN đã bảo hộ sở hữu công nghiệp đối với sản phẩm gà đồi Yên Thế tại 4 nước (Lào, Campuchia, Trung Quốc, Singapore), đến nay đã cấp văn bằng tại 2 nước Trung Quốc và Lào.

- Dự án "Ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật phát triển vùng sản xuất khoai tây thương phẩm bằng giống khoai tây Hà Lan (giống nhập khẩu) tại một số vùng trồng khoai tây của tỉnh Bắc Giang" do Trung tâm Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ tỉnh Bắc Giang chủ trì thực hiện. Dự án đã xây dựng thành công mô hình sản xuất khoai tây thương phẩm bằng giống khoai tây Melanto Hà Lan (nhập khẩu), năng suất đạt 20-22 tấn/ha.

- Dự án “Xây dựng mô hình trồng nghệ theo hướng GACP và phát triển vùng nguyên liệu cho sản xuất để chiết xuất curcumin từ củ nghệ làm thực phẩm chức năng và một số sản phẩm có giá trị cao từ cây nghệ tại Bắc Giang" do Viện Hóa học - Viện Hàn lâm KHCN Việt Nam chủ trì thực hiện. Dự án được triển khai thực hiện tại 2 xã Mỹ Hà (Lạng Giang) và xã Bảo Sơn (Lục Nam) tỉnh Bắc Giang. Kết quả từ mô hình cho thấy: Giống nghệ Bắc Giang phát triển nhanh, năng suất, hàm lượng curcumin cao hơn giống nghệ Quảng Ninh. Đặc biệt, khi giống nghệ Bắc Giang trồng trên đất ruộng đã đem lại năng suất cao (33,46 tấn/ha), giá trị đạt tới 156,9 triệu đồng/ha.

- Dự án “Xây dựng mô hình nhân giống vô tính, trồng, thâm canh, cải tạo nương chè già cỗi bằng một số giống chè mới LDP1, PH1, Bát Tiên, Phúc Vân Tiên và chế biến chè an toàn tại huyện Yên Thế” do Công ty TNHH Hiệp Thành thực hiện. Kết quả đã xây dựng mô hình vườn giâm cành chè 4.000 m2 công suất 100 vạn giống/năm; mô hình vườn giống gốc 1,5 ha với 3,3 vạn cây; trồng chè giống mới LDP1 và PH1 với 30,6 ha, năng suất năm thứ 3 đạt 6-7 tấn/ha, khi thu hoạch giá trị đạt từ 1,4-1,8 tỷ đồng/năm. Thương hiệu chè Yên Thế đã được đăng ký bảo hộ và đã có mặt ở nhiều nước trên thế giới.

- Dự án "Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ xây dựng mô hình trồng thâm canh cây Ba kích tím (Morinda officinalis How.) dưới tán rừng trên địa bàn huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang" từ quy mô hình ban đầu 1 ha, đến nay đã mở rộng trồng thâm canh lên 25 ha - cây đang sinh trưởng, phát triển tốt (đáp ứng đúng tiêu chí GACP-WHO).

- Dự án "Xây dựng mô hình trồng mới thâm canh giống cam sạch bệnh V2 và CS1 trên địa bàn huyện Lạng Giang" do Viện Nghiên cứu rau quả chủ trì thực hiện. Từ quy mô ban đầu 1 ha, đến nay đã nhân rộng lên 28,5 ha tại các huyện Yên Thế, Lạng Giang; đồng thời duy trì 400 cây mẹ, hàng năm khai thác 10.000 mắt ghép phục vụ nhân giống cam sạch bệnh V2, CS1 và từng bước khôi phục vùng trồng cam Bố Hạ.

Trong thời gian tới, ngành KHCN Bắc Giang sẽ tập trung vào những mục tiêu quan trọng nào, thưa ông?

Chúng tôi sẽ tập trung vào phát triển các sản phẩm chủ lực, đặc trưng. Từ đó, đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu, ứng dụng KHCN tập trung vào nhóm sản phẩm đặc sản địa phương (sản phẩm OCOP): vải thiều Lục Ngạn, rượu làng Vân, mỳ Chũ…; đồng thời nhân rộng mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và hướng tới tiêu chuẩn xuất khẩu.

- Đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa và đổi mới, nâng cao chất lượng công tác lựa chọn, nghiệm thu các nhiệm vụ KHCN trong sản xuất nông nghiệp có sử dụng ngân sách nhà nước. Trong đó ưu tiên các nhiệm vụ gắn với dự án nghiên cứu, sản xuất thử nghiệm và chuyển giao các quy trình công nghệ mới, tiên tiến, công nghệ cao trong lĩnh vực nông nghiệp. Nghiên cứu, ứng dụng rộng rãi quy trình kỹ thuật tiên tiến, biện pháp thâm canh bền vững, công nghệ sản xuất sạch, công nghệ sinh học, nông nghiệp hữu cơ, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và cơ giới hóa vào sản xuất, thu hoạch, bảo quản, chế biến. Tổng kết thực tiễn, đánh giá hiệu quả các mô hình chuyển giao, ứng dụng để nhân rộng.

Khuyến khích các tổ chức, cá nhân tự tổ chức nghiên cứu, chuyển giao hoặc hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học, các doanh nghiệp để chuyển giao, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh. Quan tâm hợp tác quốc tế về nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao KHCN trong nông nghiệp để vận dụng phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh.

Phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành có liên quan tăng cường công tác quản lý sản xuất, cung ứng giống, vật tư, phân bón, thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật; kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm đối với cơ sở chế biến, kinh doanh nông sản.

- Nâng cao hiệu quả các hình thức tổ chức, liên kết sản xuất. Lồng ghép các nội dung triển khai trong các nhiệm vụ KHCN nhằm xây dựng mô hình tổ chức sản xuất theo hướng hợp tác, liên kết chặt chẽ theo chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ giữa nông dân, hợp tác xã (HTX), tổ hợp tác, liên hiệp HTX với doanh nghiệp. Trong đó, doanh nghiệp giữ vai trò nòng cốt, nhất là tại các vùng sản xuất tập trung, chuyên canh các sản phẩm chủ lực, nhằm tạo ra sản phẩm đồng nhất về chất lượng trên cơ sở đồng nhất về giống và công nghệ sản xuất.

- Đẩy mạnh quảng bá, xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu, bao bì, nhãn mác và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm. Xây dựng chính sách hỗ trợ xác lập quyền sở hữu công nghiệp và phát triển nhãn hiệu cho các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2020 - 2025. Phấn đấu đến năm 2030 có 90% số sản phẩm chủ lực, đặc trưng, tiềm năng của tỉnh được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu công nghiệp.

Trân trọng cảm ơn ông!

Điểm sáng ứng dụng KHCN trong sản xuất nông nghiệp

Theo chân cán bộ Phòng Quản lý Khoa học, Sở KHCN Bắc Giang, chúng tôi đến tham quan mô hình nông nghiệp công nghệ cao (CNC) tại HTX Rau sạch Yên Dũng do ông Trần Trọng Tùng làm Giám đốc. HTX đã xây dựng nhà màng, nhà lưới CNC với các công nghệ trồng và chăm sóc tốt nhất (đầu tư hệ thống tưới tự động của Israel, trồng cây trên giá thể, lựa chọn công thức chăm sóc tốt nhất do các chuyên gia Israel chuyển giao…) cho những sản phẩm làm thế mạnh của vùng (dưa lưới, dưa lê Hàn Quốc, rau CNC...). Theo đó đến nay, diện tích rau an toàn cũng như sản phẩm sản xuất theo hướng CNC của HTX đều đạt được chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm theo tiêu chuẩn VietGAP. Mô hình của HTX đã được nhân rộng trên địa bàn tỉnh.

Với mô hình trồng dược liệu của Công ty cổ phần Lâm Y Dược Bắc Sơn, đã xây dựng được một vườn ươm dược liệu gồm hàng trăm loại như: đinh lăng, hà thủ ô, ba kích…; đặc biệt là vùng trồng ba kích. Cả vườn ươm và vùng trồng ba kích của Công ty đang hướng đến tiêu chuẩn chất lượng của Tổ chức y tế thế giới - WHO.

Đặc biệt, Công ty TNHH Hà Bắc PEARL do ông Trương Đình Tùng làm Giám đốc là mô hình khởi nghiệp “Nuôi, cấy ngọc trai nước ngọt” thành công và đang được nhân rộng ở huyện Lục Nam tại thôn Dạo Lưới, xã Đông Hưng. Ông Tùng đã vinh dự đón nhận giải Nhất tại “Hội thi sáng tạo kỹ thuật nhà nông lần thứ VII tỉnh Bắc Giang, năm 2016 - 2017” và giải khuyến khích tại cuộc thi “Ý tưởng khởi nghiệp sáng tạo thanh niên nông thôn lần thứ I” năm 2018 tổ chức ở TP.Cần Thơ. Đặc biệt, đầu tháng 7/2019 vừa qua, ông Tomokazu Tanabe là giám đốc của một trong 10 công ty sản xuất ngọc trai lớn nhất tại Nhật Bản đã ký hợp tác với Công ty TNHH Hà Bắc PEARL; đồng thời mời ông Tùng sang Nhật Bản tham quan, học tập và tiếp tục trau dồi hoàn thiện quy trình “Nuôi, cấy trai nước ngọt lấy ngọc”. Ông Tanabe còn cho biết: “Ngọc trai có màu tím, hiện nay trên thế giới vẫn chưa sản xuất được, nên rất quý hiếm, do đó giá trị kinh tế khá cao”.